Shloka 54

Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)

Devanagari script

चीर्व्वा द्वादशवर्षाणि दीक्षामेतां मनोगताम्‌ | अरणीसपितं स्कन्धे बद्ध्वा गच्छत्यनावृत:

Transliteration

cīrvvā dvādaśavarṣāṇi dīkṣām etāṁ manogatām | araṇīsapitaṁ skandhe baddhvā gacchaty anāvṛtaḥ ||

Translation

పన్నెండు సంవత్సరాలు మనస్సులో నిశ్చయించిన ఈ దీక్షను ఆచరించి, అరణి కట్టెలతో కూడిన సమిధలను భుజంపై కట్టి, వెనుదిరగక ముందుకు సాగుతాడు।

Word by Word

• चीर्व्वा: having practiced/observed
• चीर्व्वा: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: चर् (धातु)
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि

• द्वादशवर्षाणि: twelve years
• द्वादशवर्षाणि: Karma
• Type: Noun
• Root: द्वादशवर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, बहुवचन

• दीक्षाम्: vow/initiatory observance
• दीक्षाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• एताम्: this
• एताम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• मनोगताम्: conceived in the mind/mental
• मनोगताम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: मनोगत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्री, द्वितीया, एकवचन

• अरणीसपितम्: provided with aranis (fire-sticks)
• अरणीसपितम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अरणीसपित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक, द्वितीया, एकवचन

• स्कन्धे: on the shoulder
• स्कन्धे: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: स्कन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, सप्तमी, एकवचन

• बद्ध्वा: having bound/tied
• बद्ध्वा: Adhikarana
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि

• गच्छति: goes
• गच्छति: Karta
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• अनावृतः: uncovered/unclad
• अनावृतः: Karta
• Type: Adjective
• Root: अनावृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुं, प्रथमा, एकवचन

Speaker

श्रीमहेश्वर उवाच

Characters & Entities

• Śrī Maheśvara (speaker)
• dīkṣā (vow/consecration)
• araṇī (fire-sticks)
• samid (kindling)
• skandha (shoulder)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights steadfastness in dharma: a vow (dīkṣā) must be sustained over time with inner resolve (manogatā) and outward discipline, proceeding without wavering (anāvṛtaḥ).

What is happening in the narrative?

Maheśvara describes an ascetic/ritual practitioner who, after maintaining a twelve-year consecrated observance, departs carrying the ritual implements for fire (araṇi and kindling) on his shoulder, symbolizing readiness for sacred rite and unwavering commitment.