Shloka 7
Agastya-Māhātmya and Vasiṣṭha’s Protection of the Ādityas
Khalina Daityas; Sarayū Etiology
शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोडपि पच्यते । ब्राह्मण: क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्न पच्यते
śūdrasya karmanisṭhāyāṁ vikarmastho ’pi pacyate | brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyo vikarmasthaś ca na pacyate ||
భీష్ముడు పలికెను—శూద్రుడు తన నియతకర్మలో నిష్ఠగలవాడైనా, వికర్మలో ప్రవేశిస్తే నరకయాతనలో ‘పకించబడును’. కాని బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు వికర్మస్థుడైనా, కేవలం శూద్రకర్మసంబంధమాత్రముచేత అట్లే పకించబడడు; ఇక్కడ నిర్ణాయకము స్వధర్మానుష్ఠానం, వికర్మత్యాగమే.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts steadfastness in prescribed duty (svakarma/varṇa-dharma) with vikarma (prohibited conduct), warning that transgression brings suffering; ethical accountability is framed in terms of following one’s ordained duties and avoiding forbidden actions.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma is instructing Yudhiṣṭhira on dharma. Here he discusses consequences of vikarma and the importance of remaining established in one’s proper duties, using varṇa categories as the framework for the teaching.