Shloka 25
अध्याय १२८: शिव–उमा संवादः — तिलोत्तमा, श्मशान-मेध्यता, तथा चातुर्वर्ण्य-धर्मः
Chapter 128: Śiva–Umā Dialogue—Tilottamā, the Ritual Valence of the Śmaśāna, and the Fourfold Duty-Code
Devanagari script
नूनमासंजयित्वा त्वां कृत्ये कम्मिंश्विदीप्सिते । कश्चिदर्थयते नित्यं तेनासि हरिण: कृश:
Translation
“నిశ్చయంగా ఎవరో ఒకరు నిన్ను తనకు ఇష్టమైన పనిలో నియమించి నిత్యం తన స్వార్థాన్ని సాధించాలనుకుంటున్నాడు—అందుకే, ఓ హరిణా, నీవు కృశుడై పసుపెక్కుతున్నావు.”
Word by Word
नूनम्surely, indeed
नूनम्:
TypeIndeclinable
Rootनूनम्
आसंजयित्वाhaving yoked/engaged (having made you undertake)
आसंजयित्वा:
TypeVerb
Rootआ-सम्-√जि (जिनाति/जयति)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), active (parasmaipada sense)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formcommon, accusative, singular
कृत्येin a task/duty
कृत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत्य
Formneuter, locative, singular
किम्in what (kind of)
किम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootकिम्
Formneuter, locative, singular
चित्ever, at all (enclitic)
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित्
ईप्सितेdesired, wished-for
ईप्सिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootईप्सित
Formneuter, locative, singular
कश्चित्someone, some person
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootक (किम्) + चित्
Formmasculine, nominative, singular
अर्थयतेseeks, requests, aims at (his purpose)
अर्थयते:
TypeVerb
Rootअर्थय् (अर्थयति)
Formpresent (lat), 3rd, singular, parasmaipada
नित्यम्always, constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
तेनby that; therefore
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine/neuter, instrumental, singular
असिyou are
असि:
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति)
Formpresent (lat), 2nd, singular, parasmaipada
हरिणःpale/yellowish (tawny-colored)
हरिणः:
TypeAdjective
Rootहरिण
Formmasculine, nominative, singular
कृशःthin, emaciated
कृशः:
TypeAdjective
Rootकृश
Formmasculine, nominative, singular
Speaker
ब्राह्मण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes