Shloka 19
Dāna-Śreṣṭhatā: On the Superiority of Giving
Maitreya–Vyāsa Exemplum
अहमासं मनुष्यो वै शूद्रो बहुधन: प्रभो । अब्रद्याण्यो नृशंसश्न कदर्यो वृद्धिजीवन:
aham āsaṁ manuṣyo vai śūdro bahu-dhanaḥ prabho | abrāhmaṇyo nṛśaṁsaś ca kadaryo vṛddhi-jīvanaḥ prabho ||
కీటుడు పలికెను— ప్రభూ! పూర్వజన్మలో నేను మనిషినే—అదీ ఎంతో ధనవంతుడైన శూద్రుడిని. బ్రాహ్మణుల పట్ల నాకు గౌరవభావం లేదు. నేను కృపణుడు, క్రూరుడు, నిర్దయుడు; వడ్డీ వ్యాపారంతో జీవించేవాడిని. అటువంటి ప్రవర్తన వల్లనే ఈ నీచ స్థితికి పడిపోయాను.
कीट उवाच
Educational Q&A
Wealth without dharma becomes a cause of downfall: irreverence toward the worthy (especially Brāhmaṇas), cruelty, miserliness, and living by exploitative gain (interest/usury) generate negative karma that can lead to a degraded rebirth.
An insect speaks to a lordly interlocutor, confessing its former human life: though rich, it was a Śūdra who lacked respect for Brāhmaṇas and lived cruelly and greedily by usury; the confession explains the karmic reason for its present low birth.