Shloka 12
Dāna-Śreṣṭhatā: On the Superiority of Giving
Maitreya–Vyāsa Exemplum
वहतां सुमहाभारं संनिकर्षे स्वनं प्रभो । नृणां च संवाहयतां श्रूयते विविध: स्वन:
vahatāṃ sumahābhāraṃ saṃnikarṣe svanaṃ prabho | nṛṇāṃ ca saṃvāhayatāṃ śrūyate vividhaḥ svanaḥ ||
ప్రభూ! అత్యంత భారమైన బరువును మోసుకొస్తున్న బండిగాడి ఘర్ఘర శబ్దం నాకు చాలా దగ్గరగా వినిపిస్తోంది. దాన్ని నడిపించే మనుషుల నానావిధ కేకలూ వినిపిస్తున్నాయి. ఈ శబ్దం చెవిలో పడగానే ‘బండి వచ్చి నన్ను తొక్కి వేయకూడదే!’ అనే భయం కలుగుతుంది; అందుకే నేను తొందరగా పారిపోతున్నాను. చూడండి, ఎద్దులపై కొరడా పడుతోంది; వారు భారంతో హాపుతూ వస్తున్నారు.
कीट उवाच
Educational Q&A
Even the smallest beings experience fear and seek safety; dharma therefore includes attentiveness and compassion so that human activity does not harm the vulnerable—whether by negligence (a cart crushing a creature) or by cruelty (whipping overburdened oxen).
The speaker, a small creature (kīṭa), tells a lord/master that it hears the nearby rumble of a heavily loaded cart and the varied shouts of the men driving it; fearing it may be crushed, it runs away, while also noting the whip striking the oxen and their labored breathing under the load.