Shloka 34
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
पुत्राणां द्वे शते ब्रह्मन् कालेन विनिपातिते । अहूं राजाभवं विप्र तत्र पूर्व शतं मम,“ब्रह्मन! मेरे दो सौ पुत्र कालके द्वारा मारे गये। विप्रवर! मैं पहले राजा था। तब मेरे सौ पुत्र हुए थे। द्विजश्रेष्ठ! वे सभी मेरे अनुरूप थे। एक दिन मैं शिकार खेलनेके लिये गहन वनमें गया और वहाँ अकारण भ्रमित-सा होकर इधर-उधर भटकने लगा
putrāṇāṁ dve śate brahman kālena vinipātite | ahūṁ rājābhavaṁ vipra tatra pūrva-śataṁ mama ||
“బ్రాహ్మణా! కాలబలంతో నా రెండు వందల మంది కుమారులు నశించారు. విప్రవరా! నేను ఒకప్పుడు రాజునై ఉండేవాడిని; ఆ పూర్వకాలంలో నాకు వంద మంది కుమారులు జన్మించారు.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the inevitability of Kāla (Time) in bringing about loss and death, even for kings with great lineage; it frames human prosperity and progeny as impermanent and subject to fate.
Bhishma, addressing a Brahmin, recounts his past: he once ruled as a king and had many sons, yet they were ultimately destroyed by Time; he begins a personal history that sets up the moral reflection to follow.