Shloka 72
Ahiṃsā as Threefold Restraint (Mind–Speech–Action) and the Ethics of Consumption
सस्यस्यान्यस्य हर्ता च मोहाज्जन्तुरचेतन: । स जायते महाराज मूषिको निरपत्रप:,महाराज! जो पुरुष लज्जाका परित्याग करके अज्ञान और मोहके वशीभूत होकर धान, जौ, तिल, उड़द, कुलथी, सरसों, चना, मटर, मूँग, गेहूँ और तीसी तथा दूसरे-दूसरे अनाजोंकी चोरी करता है, वह मरनेके बाद पहले चूहा होता है
sasyasyānyasya hartā ca mohāj jantur acetanaḥ | sa jāyate mahārāja mūṣiko nirapatrapaḥ ||
మహారాజా! లజ్జను విడిచి అజ్ఞానం, మోహం వశమై ధాన్యం, యవం, నువ్వులు, మినుములు, కొలతలు, ఆవాలు, శనగలు, బఠాణీలు, పెసలు, గోధుమలు, అవిసె మొదలైన అనేక ధాన్యాలను దొంగిలించేవాడు మరణానంతరం ముందుగా ఎలుకగా జన్మిస్తాడు—స్వభావతః నిర్లజ్జుడై.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Stealing essential produce under the sway of delusion is adharma; when shame and discernment are abandoned, the karmic result is a degraded rebirth—here, as a mouse—symbolizing furtiveness and shameless taking.
Yudhiṣṭhira addresses a ‘great king’ while discussing ethical consequences of actions. He states a specific karmic फल (result): one who steals grain and similar goods due to मोह (delusion) is reborn as a mūṣika (mouse).