Shloka 8
Gautama–Śakra Saṃvāda: Karma, Loka-bheda, and the Restoration of the Elephant
कठोर व्रतका पालन करनेवाले महातपस्वी गौतमने उस हाथीका अपहरण होता देख राजा धृतराष्ट्रसे कहा-- ।।
bhīṣma uvāca — mā meḍhārṣī histin putram enaṁ duḥkhāt puṣṭaṁ dhṛtarāṣṭrākṛtajña | maitraṁ satāṁ saptapadaṁ vadanti mitradroho maiva rājan spṛśet tvām ||
‘ఓ కృతఘ్నుడైన ధృతరాష్ట్రా! నా ఈ ఏనుగును తీసుకుపోకు; ఇది నాకు కుమారుడివంటిది. ఎంతో కష్టపడి దీనిని పెంచాను. సత్పురుషులు—ఏడు అడుగులు కలిసి నడిచినంత మాత్రాన స్నేహం ఏర్పడుతుందని చెబుతారు; ఆ బంధంతో నీవూ నేనూ మిత్రులమే. నీవు నా ఏనుగును అపహరిస్తే మిత్రద్రోహ పాపం నిన్ను తాకుతుంది. ఓ రాజా, అలాంటి దోషం నీకు చేరనీయకు.’
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse warns that taking what belongs to a friend—especially after receiving goodwill—constitutes mitradroha (betrayal of friendship). It emphasizes gratitude (kṛtajñatā) and the ethical duty of a king to avoid actions that incur moral fault.
The ascetic Gautama sees his elephant being seized and addresses King Dhritarashtra, pleading that the elephant is like his son, raised with hardship. He invokes the traditional idea that even seven steps together establish friendship, and cautions the king that confiscating the elephant would be a sinful breach of that bond.