Shloka 81
Śama-prāptiḥ — Gautamī–Lubdhaka–Pannaga–Mṛtyu–Kāla-saṃvāda
Restraint through the Analysis of Karma and Time
भीष्मजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर काल, मृत्यु और सर्प जैसे आये थे वैसे ही चले गये; और अर्जुनक तथा गौतमी ब्राह्मणीका भी शोक दूर हो गया ।।
bhīṣma uvāca—rājan! tad-anantaraṁ kāla-mṛtyu-sarpa-yathāgatāḥ tathāiva gatāḥ; arjunakasya gautamyā brāhmaṇyāś ca śoko ’pi vyapagataḥ. etat śrutvā śamaṁ gaccha mā bhūḥ śoka-paraḥ nṛpa; sva-karma-pratyayāl lokān sarve gacchanti vai nṛpa.
భీష్ముడు పలికెను—రాజా! ఆపై కాలము, మృత్యువు, సర్పము వచ్చినట్లే వెళ్లిపోయిరి; అర్జునకుని, బ్రాహ్మణి గౌతమీదేవి శోకమును కూడ తొలగిపోయెను. ఇది విని నీవు శాంతిని పొందుము; నృపా, శోకపరుడవు కావద్దు. సమస్త జీవులు తమ తమ కర్మఫలబంధముచేతనే నియత లోకములకు గమించుదురు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches the king to abandon excessive grief by recognizing karmic causality: beings attain their respective destinies according to their own actions, and even powerful forces like Time and Death act and withdraw in due course.
After the encounter involving personified Time, Death, and a Serpent, they depart as they arrived; the sorrow of Arjunaka and the brahmin woman Gautami is relieved, and Bhishma uses this outcome to counsel the king toward calm acceptance.