Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Satyavatī’s Disclosure and the Summoning of Vyāsa

Niyoga for Kuru Succession

दिव्यरूपा हि सा देवी गड़ा त्रिपथगामिनी । मानुषं विग्रहं कृत्वा श्रीमन्तं वरवर्णिनी,त्रिपथगामिनी दिव्यरूपिणी देवी गंगा ही अत्यन्त सुन्दर मनुष्य-देह धारण करके देवराज इन्द्रके समान तेजस्वी नृूपशिरोमणि महाराज शान्तनुको, जिन्हें भाग्यसे इच्छानुसार सुख अपने-आप मिल रहा था, सुन्दरी पत्नीके रूपमें प्राप्त हुई थीं

divyarūpā hi sā devī gaṅgā tripathagāminī | mānuṣaṁ vigrahaṁ kṛtvā śrīmantam varavarṇinī ||

వైశంపాయనుడు చెప్పెను—దివ్యరూపిణి, త్రిపథగామిని అయిన గంగాదేవి మానవ శరీరాన్ని ధరించింది. అతి సుందరిగా, శ్రీమంతంగా, తేజోవంతంగా—భాగ్యమే రూపం దాల్చినట్లు—ఇంద్రుని వలె కాంతిమంతుడైన మహారాజు శాంతనుని వద్దకు భార్యరూపంలో వచ్చింది.

दिव्यरूपाhaving a divine form
दिव्यरूपा:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्यरूप (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
साshe
सा:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormFeminine, Nominative, Singular
देवीgoddess
देवी:
Karta
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
गङ्गाGanga
गङ्गा:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
त्रिपथगामिनीmoving in the three paths (heaven/earth/netherworld)
त्रिपथगामिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिपथगामिनी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
मानुषम्human
मानुषम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
विग्रहम्body/form
विग्रहम्:
Karma
TypeNoun
Rootविग्रह (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made/assuming
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
श्रीमन्तम्splendid/fortunate
श्रीमन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
वरवर्णिनीof excellent complexion/beautiful
वरवर्णिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootवरवर्णिनी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gaṅgā
Ś
Śāntanu
I
Indra

Educational Q&A

The verse highlights the meeting of human kingship with divine agency: prosperity and destiny (śrī) can appear as if personified, and divine powers may enter human life in embodied form, shaping royal lineage and responsibility.

Vaiśampāyana describes the river-goddess Gaṅgā, called Tripathagāminī, taking on a human body and becoming the wife of King Śāntanu, who is portrayed as exceptionally radiant and fortunate.