Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Śāṃtanu’s Ideal Rule; Devavrata’s Return; The Satyavatī Marriage Condition and Bhīṣma’s Vow (आदि पर्व, अध्याय ९४)

एवंवृत्तो ह्वीनिषेवश्च॒ यस्मात्‌ तस्माच्छिबिरत्यगाद्‌ वै रथेन । राजा शिबि ऐसे सदाचारसम्पन्न और लज्जाशील हैं! (इनमें अभिमानकी मात्रा छू भी नहीं गयी है।) इसीलिये शिबि हम सबसे आगे बढ़ गये हैं। वैशम्पायन उवाच अथाष्टक: पुनरेवान्वपृच्छ- न्मातामहं कौतुकेनेन्द्रकल्पम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर अष्टकने कौतूहलवश इन्द्रके तुल्य अपने नाना राजा ययातिसे पुनः प्रश्न किया

Vaiśampāyana uvāca: evaṁvṛtto hrīnīṣevaś ca yasmāt tasmāc chibir atyagād vai rathena | athāṣṭakaḥ punar evānvapṛcchan mātāmahaṁ kautukenendra-kalpam ||

ఇలాంటి సద్ఆచారంతో, లజ్జాశీలతతో ఉన్నందువల్ల శిబి రథంపై ఎక్కి మనందరికంటే ముందుకు వెళ్లాడు. వైశంపాయనుడు అన్నాడు—జనమేజయా! ఆ తరువాత కుతూహలంతో అష్టకుడు ఇంద్రసమాన వైభవమున్న తన మాతామహుడు రాజు యయాతిని మళ్లీ ప్రశ్నించాడు.

एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वृत्तःconducted/behaved (so), of such conduct
वृत्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootवृत्त (वृत् धातु, क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
ह्री-निषेवःone who practices modesty/shame; modest
ह्री-निषेवः:
Karta
TypeAdjective
Rootह्री + निषेव
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
यस्मात्from which; because of which
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Ablative, Singular
तस्मात्therefore; from that (cause)
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Ablative, Singular
शिबिरम्camp; encampment
शिबिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिबिर
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्यगात्went beyond; passed; proceeded
अत्यगात्:
TypeVerb
Rootअति + गम्
FormAorist (simple past), 3rd, Singular
वैindeed, surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
रथेनby/with a chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śibi
A
Aṣṭaka
Y
Yayāti
I
Indra
R
ratha (chariot)

Educational Q&A

The verse highlights hrī (modesty/moral shame) and good conduct as royal virtues: Śibi’s lack of pride and disciplined propriety are presented as the ethical basis for his precedence and honour.

Vaiśampāyana explains why King Śibi moves ahead in a chariot—due to his exemplary modest conduct—then the scene shifts as Aṣṭaka, curious, resumes questioning his maternal grandfather King Yayāti, described as Indra-like.