Shloka 1
Ādi Parva, Adhyāya 90 — Pūror Vaṃśa, Kuru-Pravara, and the Janamejaya Line
Genealogical Recitation
ऑपनआ कराता बछ। अर: एकोननवतितमो<ध्याय: ययाति और अष्टकका संवाद ययातिरुवाच अहं ययातिर्नहुषस्य पुत्र: पूरो: पिता सर्वभूतावमानात् | प्रभ्रंशित: सुरसिद्धर्षिलोकात् परिच्युत: प्रपताम्यल्पपुण्य:,ययातिने कहा--महात्मन्! मैं नहुषका पुत्र और पूरुका पिता ययाति हूँ। समस्त प्राणियोंका अपमान करनेसे मेरा पुण्य क्षीण हो जानेके कारण मैं देवताओं, सिद्धों तथा महर्षियोंके लोकसे च्युत होकर नीचे गिर रहा हूँ
Yayātir uvāca: ahaṃ Yayātir Nahuṣasya putraḥ Pūroḥ pitā sarvabhūtāvamānāt | prabhraṃśitaḥ surasiddharṣilokāt paricyutaḥ prapatāmy alpapuṇyaḥ ||
యయాతి పలికెను—మహాత్మా! నేను నహుషుని కుమారుడను, పూరుని తండ్రిని అయిన యయాతిని. సమస్త ప్రాణులను అవమానించినందున నా పుణ్యం క్షీణించింది; అందుచేత దేవ, సిద్ధ, ఋషిలోకాల నుండి చ్యుతుడనై, అల్పపుణ్యుడనై, నేను క్రిందికి పతనమవుతున్నాను।
अट्क उवाच
Educational Q&A
Disrespect toward living beings (sarvabhūtāvamāna) erodes merit (puṇya) and leads to downfall; ethical conduct and humility are presented as safeguards of spiritual and social standing.
Yayāti identifies himself and explains the cause of his present condition: due to his offense of insulting beings, his accumulated merit is exhausted, and he is falling from the higher celestial realms of gods, Siddhas, and seers.