Shloka 4

Paurava-vaṃśa-kathana (Account of the Paurava Lineage) | महाभारत आदि पर्व अध्याय ८९

Devanagari script

ययातिरुवाच सुरर्िगन्धर्वनरावमानात्‌ क्षयं गता मे यदि शक्र लोका: । इच्छाम्यहं सुरलोकाद्‌ विहीन: सतां मध्ये पतितुं देवराज,ययातिने कहा--देवराज इन्द्र! देवता, ऋषि, गन्धर्व और मनुष्य आदिका अपमान करनेके कारण यदि मेरे पुण्यलोक क्षीण हो गये हैं तो इन्द्रलोकसे भ्रष्ट होकर मैं साधु पुरुषोंके बीचमें गिरनेकी इच्छा करता हूँ

Transliteration

yayātir uvāca surarṣi-gandharva-narāvamānāt kṣayaṃ gatā me yadi śakra lokāḥ | icchāmy ahaṃ suralokād vihīnaḥ satāṃ madhye patituṃ devarāja ||

Translation

యయాతి పలికెను—హే శక్రా, దేవరాజా! దేవతలను, ఋషులను, గంధర్వులను, మనుష్యులను అవమానించినందున నా పుణ్యలోకాలు క్షీణించిపోయినయెడల, స్వర్గలోకమునుండి చ్యుతుడనై నేను సత్పురుషుల మధ్యనే పతించదలచితిని. దేవాధిరాజా, నన్ను సజ్జనుల సన్నిధిలోనే పడనివ్వుము.

Word by Word

• {'yayātiḥ': 'Yayāti (a king

• speaker here)', 'uvāca': 'said', 'śakra': 'Śakra

• Indra, lord of the gods', 'sura': 'god, deity', 'ṛṣi': 'seer, sage', 'gandharva': 'celestial musician

• a class of heavenly beings', 'nara': 'man, human being', 'avamāna': 'disrespect, contempt, insult', 'surarṣi-gandharva-narāvamānāt': 'because of disrespect shown to gods, seers, Gandharvas, and men', 'kṣayam gataḥ': 'gone to exhaustion

• diminished, spent', 'lokāḥ': 'worlds/realms (here: earned heavenly abodes as fruit of merit)', 'yadi': 'if', 'me': 'my', 'icchāmi': 'I desire, I wish', 'aham': 'I', 'suralokāt': 'from the world of the gods

• heaven', 'vihīnaḥ': 'deprived of, bereft of

• fallen from', 'satām': 'of the good, of the virtuous', 'madhye': 'in the midst of, among', 'patitum': 'to fall, to descend', 'devarāja': 'king of the gods (Indra)'}

Speaker

शक्र उवाच

Characters & Entities

• ययाति (Yayāti)
• शक्र/इन्द्र (Śakra/Indra)
• सुर (gods)
• ऋषि (seers)
• गन्धर्व (Gandharvas)
• नर (humans)
• सुरलोक/इन्द्रलोक (heavenly realm)