Shloka 49
Śukra’s Ultimatum and Devayānī’s Demand (शुक्र-प्रतिज्ञा तथा देवयानी-वर-याचना)
नाध्यगच्छत् तदा तृप्तिं कामानां स महायशा: । अवेत्य मनसा राजन्निमां गाथां तदा जगौ,परंतु उस समय भी महायशस्वी ययाति काम-भोगसे तृप्त न हो सके। राजन! उन्होंने मनसे विचारकर यह निश्चय कर लिया कि विषयोंके भोगनेसे भोगेच्छा कभी शान्त नहीं हो सकती। तब राजाने (संसारके हितके लिये) यह गाथा गायी--
nādhygacchat tadā tṛptiṁ kāmānāṁ sa mahāyaśāḥ | avetya manasā rājann imāṁ gāthāṁ tadā jagau ||
వైశంపాయనుడు పలికెను— అయినా ఆ మహాయశస్సుగల రాజు కామభోగాలలో తృప్తిని పొందలేదు. ఓ రాజా, మనసులో గ్రహించి అతడు అప్పుడు ఈ గాథను పలికెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Sense-enjoyment does not bring lasting satisfaction; indulging desires tends to sustain or increase craving rather than extinguish it, so true peace requires discernment and restraint.
In the Yayāti episode, the king remains unsated despite pleasures; realizing internally that enjoyment cannot end desire, he prepares to voice a didactic gāthā for the benefit of others.