Shloka 42
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
भार्यावन्त: क्रियावन्त: सभार्या गृहमेधिन: । भार्यावन्त:ः प्रमोदन्ते भार्यावन्त: श्रियान्विता:,“जिनके पत्नी है, वे ही यज्ञ आदि कर्म कर सकते हैं। सपत्नीक पुरुष ही सच्चे गृहस्थ हैं। पत्नीवाले पुरुष सुखी और प्रसन्न रहते हैं तथा जो पत्नीसे युक्त हैं, वे मानो लक्ष्मीसे सम्पन्न हैं (क्योंकि पत्नी ही घरकी लक्ष्मी है)
bhāryāvantaḥ kriyāvantaḥ sabhāryā gṛhamedhinaḥ | bhāryāvantaḥ pramodante bhāryāvantaḥ śriyānvitāḥ ||
దుష్యంతుడు అన్నాడు— భార్య ఉన్నవారే విధివిధానమైన యజ్ఞాది కర్మలను చేయగలరు. భార్యతో కూడినవారే నిజమైన గృహస్థులు. భార్య ఉన్న పురుషులు ఆనందంగా, సంతృప్తిగా ఉంటారు; భార్యతో యుక్తుడైనవాడు లక్ష్మీతో సమృద్ధుడైనట్టే— ఎందుకంటే భార్యనే గృహలక్ష్మిగా భావిస్తారు.
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
The verse affirms the dharmic ideal that household life and many Vedic rites are properly fulfilled in partnership: a married man, together with his wife, is considered a complete gṛhastha, capable of sustaining ritual, social order, and prosperity.
Duṣyanta is speaking to emphasize the value and necessity of a wife within gṛhastha life—linking marriage with the ability to perform prescribed duties and with happiness and fortune—thereby framing marital partnership as central to dharma.