Shloka 29
अध्याय ७४: अक्रोध–क्षमा–निवासनीति
Chapter 74: Non-anger, Forbearance, and the Ethics of Residence
(धर्म एव हि साधूनां सर्वेषां हितकारणम् | नित्यं मिथ्याविहीनानां न च दुःखावहो भवेत् ।।) मन्यते पापकं कृत्वा न कश्रिद् वेत्ति मामिति । विदन्ति चैनं देवाश्न यश्चैवान्तरपूरुष:,“जो सदा असत्यसे दूर रहनेवाले हैं, उन समस्त साधु पुरुषोंकी दृष्टिमें केवल धर्म ही हितकारक है। धर्म कभी दुःखदायक नहीं होता। मनुष्य पाप करके यह समझता है कि मुझे कोई नहीं जानता, किंतु उसका यह समझना भारी भूल है; क्योंकि सब देवता और अन्तर्यामी परमात्मा भी मनुष्यके उस पाप-पुण्यको देखते और जानते हैं
dharma eva hi sādhūnāṃ sarveṣāṃ hitakāraṇam | nityaṃ mithyāvihīnānāṃ na ca duḥkhāvaho bhavet || manyate pāpakaṃ kṛtvā na kaścid vetti mām iti | vidanti cainaṃ devāś ca yaś caivāntar-puruṣaḥ ||
ఎల్లప్పుడూ అసత్యాన్ని దూరంగా ఉంచే సద్జనులకు ధర్మమే సమస్త హితానికి కారణం; ధర్మం ఎప్పుడూ దుఃఖహేతువు కాదు. మనిషి పాపం చేసి ‘నన్నెవ్వరూ ఎరుగరు’ అని భావిస్తాడు; కానీ అది ఘోరమైన భ్రమ—దేవతలూ, అంతర్యామి పురుషుడూ అతని కర్మలను చూస్తూ తెలుసుకుంటారు.
दुष्यन्त उवाच
Educational Q&A
Dharma—especially a life grounded in truth—is inherently welfare-producing and not a source of real harm; wrongdoing cannot be hidden, because divine powers and the inner witness (conscience/indwelling Lord) know one’s actions.
Duṣyanta delivers a moral admonition: he asserts the primacy of dharma for the virtuous and warns against the self-deception that sin can be committed unseen, emphasizing that higher powers and the inner witness observe all deeds.