Shloka 33

Adhyāya 71: Kaca and the Saṃjīvanī-vidyā

Devayānī–Śukra Episode

Devanagari script

मतड़ं याजयाज्चक्रे यत्र प्रीतमना: स्वयम्‌ । त्वं च सोमं भयाद्‌ यस्य गतः पातु सुरेश्वर,सुरेश्वर! उन्होंने मतंग मुनिके किये हुए उपकारसे प्रसन्न होकर स्वयं पुरोहित बनकर उनका यज्ञ कराया; जिसमें उनके भयसे आप भी सोमपान करनेके लिये पधारे थे

Transliteration

Mataṅgaṃ yājayāṃ cakre yatra prītamanāḥ svayam | tvaṃ ca somaṃ bhayād yasya gataḥ pātu sureśvara ||

Translation

మతంగ ముని చేసిన ఉపకారంతో హర్షితుడై ఆయన స్వయంగా పురోహితుడై వారి యజ్ఞాన్ని నిర్వహింపజేసెను. మరియు హే సురేశ్వరా! ఎవరి భయంతో నీవు కూడా సోమపానార్థం అక్కడికి వచ్చితివో.

Word by Word

• मतङ्गम्: Matanga (sage) (as object)
• मतङ्गम्: Karma
• Type: Noun
• Root: मतङ्ग
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• याजयाम्: the act of officiating a sacrifice (yājayā)
• याजयाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: याजया
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• चक्रे: did / performed
• चक्रे: Karta
• Type: Verb
• Root: कृ
• Form: Perfect, Third, Singular, Atmanepada

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र

• प्रीतमना: having a pleased mind
• प्रीतमना: Karta
• Type: Adjective
• Root: प्रीतमन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Karta
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• सोमम्: Soma (drink)
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• भयात्: from fear / out of fear
• भयात्: Apadana
• Type: Noun
• Root: भय
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• यस्य: of whom / whose
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Singular

• गतः: gone / came
• गतः: Karta
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: क्त (past passive participle, used actively), Masculine, Nominative, Singular

• पातुम्: to drink
• Type: Verb
• Root: पा (पिब्)
• Form: तुमुन् (infinitive)

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• Type: Noun
• Root: सुर-ईश्वर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• Type: Noun
• Root: सुर-ईश्वर
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

कण्व उवाच

Characters & Entities

• कण्व (Kaṇva)
• मतङ्ग (Mataṅga)
• इन्द्र / सुरेश्वर (Indra, Lord of the gods)
• सोम (Soma)
• यज्ञ (sacrifice)