Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Adhyāya 71: Kaca and the Saṃjīvanī-vidyā

Devayānī–Śukra Episode

अतीतकाले दुर्भिक्षे अभ्येत्य पुनराश्रमम्‌ । मुनि: पारेति नद्या वै नाम चक्रे तदा प्रभु:,दुर्भिक्ष बीत जानेपर उन शक्तिशाली मुनिने पुन: आश्रमपर आकर उस नदीका नाम “पारा” रख दिया था

kaṇva uvāca |

atītakāle durbhikṣe abhyetya punar āśramam |

muniḥ pārā iti nadyā vai nāma cakre tadā prabhuḥ ||

ఒకప్పుడు ఘోర దుర్భిక్షం తీరిన తరువాత ఆ శక్తిమంతుడైన ముని మళ్లీ ఆశ్రమానికి వచ్చెను; అప్పుడు ఆ నదికి ‘పారా’ అనే నామాన్ని ప్రసాదించెను.

अतीत-कालेin the past time
अतीत-काले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअतीत-काल
FormMasculine, Locative, Singular
दुर्भिक्षेin a famine
दुर्भिक्षे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदुर्भिक्ष
FormNeuter, Locative, Singular
अभ्येत्यhaving come near/returned
अभ्येत्य:
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आश्रमम्the hermitage
आश्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
मुनिःthe sage
मुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
पाराPārā (as a name)
पारा:
Karma
TypeNoun
Rootपारा (नदी-नाम)
FormFeminine, Accusative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
नद्याःof the river
नद्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Genitive, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
नामname
नाम:
Karma
TypeNoun
Rootनामन्
FormNeuter, Accusative, Singular
चक्रेmade / gave (a name)
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Atmanepada
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
प्रभुःthe powerful one / lordly sage
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular

कण्व उवाच

K
Kaṇva
M
muni (the sage)
Ā
āśrama (hermitage)
P
Pārā (river name)
N
nadī (river)
D
durbhikṣa (famine)