Shloka 5
वंशानुकीर्तनम् — Genealogical Recitation from Dakṣa to Yayāti and the Establishment of the Paurava Line
विपुलं मधुरारावैर्नादितं विहगैस्तथा । पुंस्कोकिलनिनादैश्व झिललीकगणनादितम्,वह वन बहुत बड़ा था और मीठी बोली बोलनेवाले विविध विहंगमोंके कलरवोंसे गूँज रहा था। उसमें कहीं कोकिलोंकी कुहू-कुह्ूू सुन पड़ती थी तो कहीं झींगुरोंकी झीनी झनकार गूँज रही थी
vaiśampāyana uvāca | vipulaṃ madhurārāvair nāditaṃ vihagais tathā | puṃskokilaninādaiś ca jhillīkagaṇanāditam ||
ఆ వనం విస్తారమైనది; మధుర స్వరములతో పలుకే వివిధ పక్షుల కిలకిలారవములతో అది నినదించుచుండెను। ఎక్కడో పుంకోకిలల స్పష్ట కూయుడు, మరెక్కడో జిలుకల గుంపుల సన్నని నిరంతర ఝంకారము వినిపించుచుండెను।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily establishes an auspicious, harmonious setting: the ordered music of birds and insects suggests a calm natural world that can serve as a backdrop for human action and moral choice, reminding the listener that dharma is best pursued in a mind made steady by peace and attentiveness.
Vaiśampāyana describes the environment—a large forest filled with sweet bird-calls, especially the notes of male cuckoos and the chirring of crickets—painting a vivid scene before the next events unfold.