Previous Verse
Next Verse

Shloka 57

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

क्रथनश्न महावीर्य: श्रीमान्‌ राजा महासुर: । सूर्याक्ष इति विख्यात: क्षितौ जज्ञे महीपति:,महापराक्रमी क्रथन नामक जो श्रीसम्पन्न महान्‌ असुर था, वह भूमण्डलमें पृथ्वीपति राजा सूर्याक्ष नामसे उत्पन्न हुआ

Vaiśampāyana uvāca | Krathanaśna mahāvīryaḥ śrīmān rājā mahāsuraḥ | Sūryākṣa iti vikhyātaḥ kṣitau jajñe mahīpatiḥ ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—మహావీర్యుడూ, శ్రీమంతుడూ, మహాసురుడైన రాజు ‘క్రథనశ్న’ భూమిపై మహీపతిగా జన్మించి ‘సూర్యాక్ష’ అనే నామంతో విఖ్యాతుడయ్యెను.

क्रथनःKrathana (proper name)
क्रथनः:
Karta
TypeNoun
Rootक्रथन (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महावीर्यःof great prowess/energy
महावीर्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहावीर्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्prosperous, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
महासुरःa great Asura/demon
महासुरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहासुर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्याक्षःSūryākṣa (lit. 'sun-eyed')
सूर्याक्षः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्याक्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
इतिthus, as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
विख्यातःrenowned, known
विख्यातः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि-ख्यात (क्त, √ख्या)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
जज्ञेwas born
जज्ञे:
TypeVerb
Root√जन् (लिट्, आत्मनेपद)
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Atmanepada
महीपतिःlord of the earth, king
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Krathanaśna
S
Sūryākṣa
K
kṣiti (earth)

Educational Q&A

The verse hints that birth and power can arise from diverse, even asuric, sources; therefore a ruler’s legitimacy is ultimately measured by dharma and conduct rather than mere might, fame, or origin.

Vaiśampāyana continues a genealogical/narrative account, stating that the great Asura named Krathanaśna took birth on earth as a king known as Sūryākṣa.