Shloka 8
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
कुमारांश्व कुमारीश्व पुन: क्षत्राभिवृद्धये । एवं तद् ब्राह्माणै: क्षत्रं क्षत्रियासु तपस्विभि:,राजन्! उन सहसों क्षत्राणियोंने ब्राह्मणोंसे गर्भ धारण किया और पुन: क्षत्रियकुलकी वृद्धिके लिये अत्यन्त बलशाली क्षत्रियकुमारों तथा कुमारियोंको जन्म दिया। इस प्रकार तपस्वी ब्राह्मणोंद्वारा क्षत्राणियोंके गर्भसे धर्मपूर्वक क्षत्रिय-संतानकी उत्पत्ति और वृद्धि हुई। वे सब संतानें दीर्घायु होती थीं। तदनन्तर जगतमें पुनः ब्राह्मणप्रधान चारों वर्ण प्रतिष्ठित हुए
kumarāṁś ca kumārīś ca punaḥ kṣatrābhivṛddhaye | evaṁ tad brāhmaṇaiḥ kṣatraṁ kṣatriyāsu tapasvibhiḥ ||
రాజా! క్షత్రియ వంశం మళ్లీ అభివృద్ధి చెందుటకై ఆ తపస్వి బ్రాహ్మణులు క్షత్రియ స్త్రీల ద్వారా కుమారులను, కుమార్తెలను జన్మింపజేశారు. ఈ విధంగా ధర్మానుగుణంగా రాజవర్గం బలపడింది, విస్తరించింది; ఆ సంతానం దీర్ఘాయుష్కులైంది, తదనంతరం లోకంలో నాలుగు వర్ణాలు బ్రాహ్మణప్రధానంగా స్థిరపడ్డాయి.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames social continuity as a dharmic responsibility: when the Kṣatriya line needs renewal, ascetic Brāhmaṇas—guided by restraint and duty—can help restore the royal order, leading to stability of the four-varṇa system.
Vaiśampāyana describes how Kṣatriya women conceived through tapasvin Brāhmaṇas and gave birth to strong sons and daughters, thereby replenishing Kṣatriya families; the offspring are said to be long-lived, and social order (the four varṇas) becomes re-established.