Shloka 28
Tapovana-praveśaḥ — The King’s Entry into the Sacred Grove and Vision of the Āśrama
Devanagari script
आदित्यैहि तदा दैत्या बहुशो निर्जिता युधि । ऐश्वर्याद् भ्रंशिता: स्वर्गात् सम्बभूवु: क्षिताविह,उन दिनों अदितिके पुत्रों (देवताओं)-द्वारा दैत्यगण अनेक बार युद्धमें पराजित हो चुके थे। स्वर्गके ऐश्वर्यसे भ्रष्ट होनेपर वे इस पृथ्वीपर ही जन्म लेने लगे
Translation
ఆ రోజుల్లో అదితి పుత్రులైన ఆదిత్యులు (దేవతలు) యుద్ధంలో దైత్యులను అనేకసార్లు ఓడించారు. స్వర్గైశ్వర్యం నుండి చ్యుతులై వారు ఈ భూమిపైనే జన్మించసాగిరి.
Word by Word
आदित्यैःby the Adityas (sons of Aditi)
आदित्यैः:
Karana
TypeNoun
Rootआदित्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
दैत्याḥthe Daityas (demons)
दैत्याḥ:
Karta
TypeNoun
Rootदैत्य
FormMasculine, Nominative, Plural
बहुशःmany times/repeatedly
बहुशः:
TypeIndeclinable
Rootबहुशस्
निर्जिताःdefeated
निर्जिताः:
TypeAdjective
Rootनिर्जि
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
ऐश्वर्यात्from sovereignty/prosperity
ऐश्वर्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऐश्वर्य
FormNeuter, Ablative, Singular
भ्रंशिताःfallen/deprived
भ्रंशिताः:
TypeAdjective
Rootभ्रंश्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
स्वर्गात्from heaven
स्वर्गात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वर्ग
FormMasculine, Ablative, Singular
सम्बभूवुःthey came to be/they were born
सम्बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
क्षितौon the earth
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
इहhere (in this world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes