Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Aṃśāvataraṇa-kathana (Catalog of Divine/Asuric Portions in Human Births) — Chapter 61

पार्थायानिनिर्ददी चापि गाण्डीवं धनुरुत्तमम्‌,तदनन्तर अग्निदेवने संतुष्ट हो अर्जुनको उत्तम गाण्डीव धनुष, अक्षय बाणोंसे भरे हुए दो तूणीर और एक कपिध्वज रथ प्रदान किया। उसी समय अर्जुनने महान्‌ असुर मयको खाण्डव वनमें जलनेसे बचाया था

vaiśampāyana uvāca | pārthāya aninirddadī cāpi gāṇḍīvaṃ dhanur uttamam | tad-anantaram agnidevena saṃtuṣṭo 'rjunāya uttamaṃ gāṇḍīva-dhanuḥ, akṣaya-bāṇaiḥ pūrṇau dvau tūṇīrau ca, ekaṃ kapidhvaja-rathaṃ ca pradattaḥ | tasminn eva kāle 'rjunena mahān asuro mayaḥ khāṇḍava-vane dahyamānebhyo rakṣitaḥ ||

అనంతరం పార్థుడైన అర్జునునికి ఉత్తమమైన గాండీవ ధనుస్సు కూడా ప్రసాదింపబడెను. తదుపరి సంతుష్టుడైన అగ్నిదేవుడు అర్జునునికి శ్రేష్ఠ గాండీవము, అక్షయ బాణములతో నిండిన రెండు తూణీరములు, కపిధ్వజ రథమును దయచేసెను; అదే సమయంలో అర్జునుడు ఖాండవవన దహనమునుండి మహాసురుడైన మయను రక్షించెను.

पार्थायto Partha (Arjuna)
पार्थाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Dative, Singular
अनिनिर्ददेgave (bestowed)
अनिनिर्ददे:
Karta
TypeVerb
Rootनि + दा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
गाण्डीवम्the Gāṇḍīva (bow)
गाण्डीवम्:
Karma
TypeNoun
Rootगाण्डीव
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Nominative, Singular
उत्तमम्excellent, best
उत्तमम्:
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna (Pārtha)
A
Agni (Fire-god)
G
Gāṇḍīva bow
T
Two quivers (tūṇīra)
I
Inexhaustible arrows (akṣaya-bāṇa)
K
Kapidhvaja chariot
M
Mayāsura (Maya)
K
Khāṇḍava forest (Khāṇḍava-vana)

Educational Q&A

The passage highlights reciprocity and dharma in action: divine power rewards disciplined service (Agni’s gifts to Arjuna), yet dharma is not only about victory or destruction—Arjuna’s saving of Maya shows the ethical impulse to protect a being who can be spared, even amid a sanctioned conflagration.

During the Khāṇḍava forest-burning episode, Agni—pleased with Arjuna—grants him the famed Gāṇḍīva bow, two quivers of inexhaustible arrows, and a monkey-bannered chariot. In the same context, Arjuna rescues the asura Maya from the fire.