Shloka 14
Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)
एतच्छुत्वा तु वचनं वासुकि: पन्नगोत्तम: । प्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मने,देवताके समान तेजस्वी पुत्र! ब्रह्माजीकी वह बात सुनकर नागश्रेष्ठ वासुकिने मुझे तुम्हारे महात्मा पिताकी सेवामें समर्पित कर दिया। यह अवसर आनेसे बहुत पहले इसी निमित्तसे मेरा विवाह किया गया। तदनन्तर उन महर्षिद्वारा मेरे गर्भसे तुम्हारा जन्म हुआ। जनमेजयके सर्पयज्ञका वह पूर्वनिर्दिष्ठ काल आज उपस्थित है (उस यज्ञमें निरन्तर सर्प जल रहे हैं)) अतः उस भयसे तुम उन सबका उद्धार करो। मेरे भाईको भी उस भयंकर अग्निसे बचा लो। जिस उद्देश्यको लेकर तुम्हारे बुद्धिमान् पिताकी सेवामें मैं दी गयी, वह व्यर्थ नहीं जाना चाहिये। अथवा बेटा! सर्पोको इस संकटसे बचानेके लिये तुम क्या उचित समझते हो?
etac chrutvā tu vacanaṃ vāsukiḥ pannagottamaḥ | prādān mām amaraprakhya tava pitre mahātmane ||
ఆస్తీకుడు పలికెను—“బ్రహ్మ వాక్యమును విని, దేవతలవలె ప్రకాశించే కుమారా! నాగశ్రేష్ఠుడు వాసుకి నన్ను నీ మహాత్ముడైన తండ్రి సేవకు అర్పించాడు. ఈ విపత్తు రాకమునకు ఎంతో ముందే ఇదే ప్రయోజనముగా నా వివాహము ఏర్పాటైంది; ఆపై మహర్షుల అనుగ్రహముతో నా గర్భమునుండి నీవు జన్మించితివి. ఇప్పుడు జనమేజయుని సర్పయజ్ఞానికి ముందే నిర్ణయించిన కాలము వచ్చెను; ఆ యజ్ఞములో నాగులు నిరంతరం అగ్నిలో దహింపబడుచున్నారు. కనుక భయముచేత నీవు వారిని విమోచించుము; నా సోదరుని కూడ ఆ భయంకర జ్వాలనుండి రక్షించుము. నీ జ్ఞానవంతుడైన తండ్రి సేవకు నన్ను ఇచ్చిన ఉద్దేశము వ్యర్థమగకూడదు. చెప్పుము, కుమారా—ఈ సంకటమునుండి నాగులను రక్షించుటకు నీవు ఏది సముచితమని భావించుచున్నావు?”
आस्तीक उवाच
Educational Q&A
Purposeful action aligned with dharma: one’s birth, relationships, and abilities can carry an ethical responsibility—here, the duty to protect beings from unjust destruction and to ensure that a divinely intended purpose is fulfilled rather than wasted.
Āstīka’s mother explains that Vāsuki entrusted her to the sage Jaratkāru so that a son (Āstīka) would be born to avert the impending catastrophe of Janamejaya’s serpent-sacrifice. Now that the sacrifice is underway and serpents are burning, she urges Āstīka to act immediately and save the nāgas, including her brother.