Shloka 17
Jaratkāru’s Conditional Marriage Vow and Vāsuki’s Offer (जरत्कारु-विवाह-नियमः)
गौरयुख उवाच शमीको नाम राजेन्द्र वर्तते विषये तव,गौरमुख बोला--महाराज! आपके राज्यमें शमीक नामवाले एक परम धर्मात्मा महर्षि रहते हैं। वे जितेन्द्रिय, मनको वशमें रखनेवाले और महान् तपस्वी हैं। नरव्याप्र! आपने मौन व्रत धारण करनेवाले उन महात्माके कंधेपर धनुषकी नोकसे उठाकर एक मरा हुआ साँप रख दिया था। महर्षिने तो उसके लिये आपको क्षमा कर दिया था, किंतु उनके पुत्रको वह सहन नहीं हुआ
gauramukha uvāca—śamīko nāma rājendra vartate viṣaye tava; jitendriyo manonigrahī mahāntapāḥ. naravyāghra! tvayā maunavrata-dhāriṇaḥ tasya mahātmanaḥ skandhe dhanuṣaḥ agrabhāgena utthāpya mṛtaḥ sarpaḥ nikṣiptaḥ. maharṣiṇā tu sa aparādhaḥ kṣāntaḥ, kintu tasya putreṇa tat na sahitam.
గౌరముఖుడు పలికెను—“ఓ రాజేంద్రా! నీ రాజ్యంలో శమీకుడు అనే మహర్షి నివసించుచున్నాడు—ఇంద్రియనిగ్రహముగలవాడు, మనస్సును జయించినవాడు, మహాతపస్వి. ఓ నరవ్యాఘ్రా! మౌనవ్రతధారియైన ఆ మహాత్ముని నీవు ధనుస్సు మొనతో ఎత్తి, అతని భుజంపై ప్రాణరహితమైన సర్పమును ఉంచితివి. ఆ ముని నీ కర్మను క్షమించెను; కాని అతని కుమారుడు దానిని సహించలేదు.”
गौरयुख उवाच
Educational Q&A
Even when a wrong is forgiven by a virtuous person, the ethical harm of disrespect—especially toward ascetics devoted to restraint—can still generate conflict through others’ anger. The passage highlights self-control and humility as safeguards against cascading consequences.
Gauramukha informs the king that a sage named Śamīka lives in the king’s realm. The king had earlier, in a moment of impropriety, placed a dead snake on the silent sage’s shoulder using the tip of his bow. Śamīka forgave the act, but his son could not tolerate the insult, setting up the next turn of events.