Ādi-parva Adhyāya 3 — Janamejaya’s Rite, Dhaumya’s Parīkṣā, and Uttanka’s Kuṇḍala Quest (सर्पसत्रप्रस्तावना–गुरुपरीक्षा–उत्तङ्कोपाख्यान)
सुरूपा बहुरूपाश्च तथा कल्माषकुण्डला: । आदित्यवन्नाकपृष्ठे रेजुरैरावतोद्धवा:,ऐरावतकुलनमें उत्पन्न नागगणोंमेंसे कितने ही सुन्दर रूपवाले हैं, उनके अनेक रूप हैं, वे विचित्र कुण्डल धारण करते हैं तथा आकाशमें सूर्यदेवकी भाँति स्वर्गलोकमें प्रकाशित होते हैं
surūpā bahurūpāś ca tathā kalmāṣakuṇḍalāḥ | ādityavan nākapṛṣṭhe rejur airāvatoddhavāḥ ||
ఐరావత వంశమున జన్మించిన నాగగణములో అనేకులు సుందరాకారులు, నానారూపధారులు, విచిత్ర మచ్చల కుండలాలు ధరించినవారు; వారు స్వర్గాకాశమున సూర్యునివలె ప్రకాశించారు.
राम उवाच
The verse highlights how noble lineage and inner vitality are reflected outwardly as beauty, variety, and radiance; it also underscores the epic’s theme that the cosmos contains many orders of beings, each with their own dignity and splendor.
Rāma is describing the nāga hosts descended from Airāvata, emphasizing their striking forms, distinctive earrings, and their sun-like brilliance in the heavenly realm.