Shloka 39
तथासुरं मयं नाम तक्षकस्य निवेशनात्,कृष्णमशभ्युद्यतास्त्रं च नादं मुमुचुरुल्बणम् | उन्होंने उस जलते हुए वनको और मारनेके लिये अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्ण तथा अर्जुनको देखा। उत्पात और आर्तनादके शब्दसे उस वनमें खड़े हुए वे सभी प्राणी संत्रस्त- से हो उठे थे। उस वनको अनेक प्रकारसे दग्ध होते देख और अस्त्र उठाये हुए श्रीकृष्णपर दृष्टि डाल भयानक आर्तनाद करने लगे
tathāsuraṃ mayaṃ nāma takṣakasya niveśanāt kṛṣṇam abhyudyatāstraṃ ca nādaṃ mumucur ulbaṇam |
వైశంపాయనుడు చెప్పెను—అప్పుడు తక్షకుని నివాసం నుండి బయటికి వచ్చిన ‘మయ’ అనే అసురుడు, ఆయుధం ఎత్తిన శ్రీకృష్ణుని (అర్జునునితో కూడ) చూశాడు; అతని నుండి ఘోరమైన, క్రూరమైన కేక వెలువడింది. అరణ్యం అనేక విధాలుగా మండిపోతుండటం చూసి, దాడికి సిద్ధంగా ఉన్న కృష్ణార్జునులను చూసి, అక్కడ నిలిచిన ప్రాణులు భయంతో కలవరపడి పెద్దగా విలపించారు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the moral tension of force used for a larger purpose: when powerful agents act (here, Kṛṣṇa and Arjuna with raised weapons amid a burning forest), the immediate experience for living beings is terror and suffering. It invites reflection on dharma’s complexity—how actions that serve a broader cosmic or political end can still produce acute harm that must be ethically acknowledged.
During the Khaṇḍava-forest episode, the Asura Maya comes out from Takṣaka’s abode and sees Kṛṣṇa (and, by context, Arjuna) ready with weapons. As the forest burns, the beings within are overwhelmed and emit a dreadful, ominous cry, signaling panic and lamentation at the devastation.