Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

तत उत्पाट्य पाणिभ्यां मन्दराच्छिखरं महत्‌ | सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसु: पाण्डुनन्दनम्‌,इसके बाद इन्द्रने पाण्डुनन्दन अर्जुनको मारनेके लिये अपने दोनों हाथोंसे मन्दर पर्वतका महान्‌ शिखर वृक्षोंसहित उखाड़ लिया और उसे उनके ऊपर चलाया

tata utpāṭya pāṇibhyāṃ mandarācchikharaṃ mahat | sadrumaṃ vyasṛjacchakro jighāṃsuḥ pāṇḍunandanam ||

అప్పుడు పాండునందనుడైన అర్జునుని సంహరించాలనే ఉద్దేశంతో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) రెండు చేతులతో మంద్రపర్వతపు మహాశిఖరాన్ని వృక్షాలతో సహా పెకిలించి అర్జునునిపైకి విసిరాడు।

ततःthen/from there
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
उत्पाट्यhaving uprooted/torn out
उत्पाट्य:
TypeVerb
Rootउत्+पट्
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
पाणिभ्याम्with (his) two hands
पाणिभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Dual
मन्दरात्from (Mount) Mandara
मन्दरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमन्दर
FormMasculine, Ablative, Singular
शिखरम्peak/summit
शिखरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशिखर
FormNeuter, Accusative, Singular
महत्great/huge
महत्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Accusative, Singular
सद्रुमम्with trees (tree-bearing)
सद्रुमम्:
TypeAdjective
Rootस-द्रुम
FormNeuter, Accusative, Singular
व्यसृजत्threw/cast
व्यसृजत्:
TypeVerb
Rootवि+सृज्
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
जिघांसुःwishing to kill
जिघांसुः:
TypeAdjective
Rootहन्
Formउणादि/सन्-इच्छार्थक (desiderative-based agent noun), Masculine, Nominative, Singular
पाण्डुनन्दनम्Pāṇḍu's son (Arjuna)
पाण्डुनन्दनम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डु-नन्दन
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śakra (Indra)
A
Arjuna (Pāṇḍunandana)
M
Mount Mandara
M
Mandara peak (śikhara)
T
Trees (druma)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical danger of anger and the will to harm: even a mighty being may choose disproportionate violence when driven by wrath, while the narrative invites reflection on steadiness and self-control as higher virtues than raw power.

Vaiśampāyana narrates that Indra (Śakra), intending to kill Arjuna, uproots a massive, tree-covered summit of Mount Mandara with his hands and throws it at him as a lethal weapon.