Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Śārṅgaka-stuti to Agni during the Khāṇḍava Conflagration (शार्ङ्गक-स्तुतिः / अग्नि-स्तुतिः)

उपायं कर्मसिद्धौ च भगवन्‌ वक्तुमहसि । निवारयेयं येनेन्द्रं वर्षमाणं महावने,भगवन्‌! इस कार्यकी सिद्धिके लिये जो उपाय सम्भव हो, वह मुझे बताइये, जिससे मैं इस महान्‌ वनमें जल बरसाते हुए इन्द्रको रोक सकूँ

arjuna uvāca | upāyaṁ karmasiddhau ca bhagavan vaktum arhasi | nivārayeyaṁ yenendraṁ varṣamāṇaṁ mahāvane ||

అర్జునుడు అన్నాడు— ఓ భగవన్! ఈ కార్యసిద్ధికి తగిన ఉపాయాన్ని నాకు చెప్పుము; ఈ మహావనంలో వర్షం కురిపిస్తున్న ఇంద్రుని నేను ఆపగలిగే విధానమేదో తెలియజేయుము।

उपायम्means, method
उपायम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Accusative, Singular
कर्मसिद्धौin the accomplishment of the task
कर्मसिद्धौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्मसिद्धि
FormFeminine, Locative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भगवन्O Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Vocative, Singular
वक्तुम्to tell, to speak
वक्तुम्:
TypeVerb
Rootवच्
FormTumun (infinitive)
अर्हसिyou are able/fit (ought)
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Lat), Second, Singular, Parasmaipada
निवारयेयम्may I restrain/stop
निवारयेयम्:
TypeVerb
Rootनि-वारय्
FormOptative (Vidhi-lin), First, Singular, Parasmaipada
येनby which
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वर्षमाणम्raining (while raining)
वर्षमाणम्:
TypeVerb
Rootवृष्
FormShatr (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
महावनेin the great forest
महावने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहावन
FormNeuter, Locative, Singular
भगवन्O Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Vocative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
I
Indra
M
mahāvana (great forest)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined agency within dharma: even when confronting a divine force, one should seek a rightful method (upāya) and act with guidance, aiming at successful completion of a duty-bound task rather than acting impulsively.

Arjuna addresses a revered figure (bhagavan) and requests practical guidance to accomplish a specific mission—namely, to prevent Indra’s rainfall over a great forest—indicating an urgent obstacle posed by a god’s intervention.