Shloka 9
Tīrtha-Sevana and the Cursed Apsaras
Grāha-Encounter at Saubhadra Tīrtha
मलोपचितसर्वाज्ञि वायुभक्षौ बभूवतु: । आत्ममांसानि जुहद्वन्तौ पादाड्गुष्ठाग्रविष्ठितो । ऊर्ध्वबाहू चानिमिषौ दीर्घकालं धृतव्रतौ,उनके सम्पूर्ण अंगोंमें मैल जम गयी थी, वे हवा पीकर रहते थे और अपने ही शरीरके मांसखण्ड काट-काटकर अग्निमें आहुति देते थे। तदनन्तर बहुत समयतक पैरोंके अंगूठोंके अग्रभागके बलपर खड़े हो दोनों भुजाएँ ऊपर उठाये एकटक दृष्टिसे देखते हुए वे दोनों व्रत धारण करके तपस्यामें संलग्न रहे
malopacita-sarvāṅgī vāyubhakṣau babhūvatuḥ | ātma-māṃsāni juhadvantau pādāṅguṣṭhāgra-viṣṭhitau | ūrdhva-bāhū cānimiṣau dīrgha-kālaṃ dhṛta-vratau ||
వారి సమస్త అవయవాలు మలినంతో కప్పబడ్డాయి; వారు వాయువునే ఆహారంగా చేసుకున్నారు. తమ శరీర మాంసాన్ని కోసి కోసి అగ్నిలో ఆహుతి ఇచ్చారు. ఆ తరువాత దీర్ఘకాలం పాదాల బొటనవేళ్ల అగ్రభాగాలపై నిలబడి, రెండు భుజాలను పైకి ఎత్తి, కనురెప్పలు కదలకుండా దృష్టిని స్థిరపరచి, వ్రతధారులై తపస్సులో లీనమయ్యారు।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse highlights unwavering resolve in vrata (vowed discipline) and the ideal of intense self-control (tapas). It presents ascetic endurance as a means to spiritual power and focus, while also illustrating how extreme bodily mortification can be portrayed as a sign of determination in epic literature.
Nārada describes two practitioners performing severe austerities: their bodies are neglected, they subsist only on air, they offer pieces of their own flesh into the sacrificial fire, and they continue for a long time standing on the tips of their great toes with arms raised and eyes unblinking.