Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

देवसत्रे मृत्युनिरोधः, पूर्वेन्द्राणां मानुषावतरणम्, द्रौपदी-वरकथनम्

Suspension of Death at the Devasatra; Former Indras’ Human Descent; Draupadī’s Boon Etiology

अपरस्मिन्‌ वनोद्देशे वीरोी शल्यवृकोदरौ,इसी समय दूसरे स्थानको अपना रणक्षेत्र बनाकर वहीं बलवान्‌ वीर शल्य और भीमसेन एक-दूसरेको ललकारते हुए दो मतवाले गजराजोंकी भाँति युद्ध कर रहे थे। दोनों ही विद्या, बल और युद्धकी कलासे सम्पन्न थे

aparasmin vanoddeśe vīrau śalya-vṛkodarau | anyonyaṃ lalakārāte dvau mattāv iva gajarājau yuddham ācaratām | ubhau vidyā-bala-yuddha-kalā-sampannau ||

వైశంపాయనుడు అన్నాడు— “అదే సమయంలో అడవిలోని మరో ప్రాంతంలో శల్యుడు మరియు వృకోదరుడు (భీముడు)—ఇద్దరూ మహావీరులు—ఆ స్థలాన్నే రణభూమిగా చేసుకొని పరస్పరం సవాలు విసురుతూ, మత్తగజరాజుల్లా యుద్ధం చేస్తున్నారు. ఇద్దరూ విద్య, బలం, యుద్ధకళలలో నిపుణులు.”

अपरस्मिन्in another
अपरस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअपर
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
वन-उद्देशेin a region of the forest
वन-उद्देशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवन + उद्देश
FormMasculine, Locative, Singular
वीरौthe two heroes
वीरौ:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Dual
शल्य-वृकोदरौShalya and Vrikodara (Bhima)
शल्य-वृकोदरौ:
Karta
TypeNoun
Rootशल्य + वृकोदर
FormMasculine, Nominative, Dual

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śalya
V
Vṛkodara (Bhīma)
F
forest tract (vanoddeśa)
E
elephant-kings (gajarāja) (simile)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ideal of disciplined prowess: true strength is not mere aggression but trained capability—vidyā (skill), bala (power), and yuddha-kalā (tactical art). Even in fierce rivalry, excellence is measured by mastery and courage rather than cruelty.

Vaiśampāyana describes Śalya and Bhīma (Vṛkodara) fighting in another part of the forest. They challenge each other and battle intensely, compared to two rutting elephant-kings, emphasizing their equal might and refined warcraft.