Shloka 13
देवसत्रे मृत्युनिरोधः, पूर्वेन्द्राणां मानुषावतरणम्, द्रौपदी-वरकथनम्
Suspension of Death at the Devasatra; Former Indras’ Human Descent; Draupadī’s Boon Etiology
Devanagari script
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे । इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम्,“देखो, तुमने जिस अस्त्रका प्रयोग किया था, उसे रोकनेके लिये मैंने यह अस्त्र चलाया है। देख लो, मेरी भुजाओंका बल!” इस प्रकार शौर्यसूचक वचनोंद्वारा वे आपसमें बातें भी करते जाते थे
Translation
వారు పరస్పరం ఇలా పలుకుతూ—“చూడు, నీవు చేసినదానికి నేను ప్రతికారం/ప్రతిస్పందన చేశాను; చూడు నా భుజబలం!”—అని వీరోచిత వాక్యాలతో ఒకరినొకరు సవాలు చేసుకున్నారు।
Word by Word
कृतेin/with respect to what is done
कृते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकृत (कृ + क्त)
FormNeuter, Locative, Singular
प्रतिकृतम्a counter-action, retaliation
प्रतिकृतम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रतिकृत (प्रति + कृ + क्त)
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्यsee!
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
पश्यlook!
पश्य:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
बाहुबलम्strength of (my) arms
बाहुबलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु-बल
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मेof me, my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
इतिthus (quoting)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
शूरार्थवचनैःwith words signifying valor
शूरार्थवचनैः:
Karana
TypeNoun
Rootशूर-अर्थ-वचन
FormNeuter, Instrumental, Plural
अभाषेताम्the two spoke
अभाषेताम्:
TypeVerb
Rootभाष् (अभि + भाष्)
FormImperfect, Third, Dual, Ātmanepada
परस्परम्mutually, to each other
परस्परम्:
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes