Shloka 18
Ādi Parva, Adhyāya 186 — Drupada’s Summons and the Pāñcāla Reception
तदनन्तर वे नृपतिगण द्रौपदीके लिये क्रमशः: अपना पराक्रम प्रकट करने लगे। कर्ण, दुर्योधन, शाल्व, शल्य, अभश्वत्थामा, क्राथ, सुनीथ, वक्र, कलिंगराज, वंगनरेश, पाण्ड्यनरेश, पौण्ड्र देशके अधिपति, विदेहके राजा, यवनदेशके अधिपति तथा अन्यान्य अनेक राष्ट्रोंके स्वामी, बहुतेरे राजा, राजपुत्र तथा राजपौत्र, जिनके नेत्र प्रफुल्ल कमलपत्रके समान शोभा पा रहे थे, जिनके विभिन्न अंगोंमें किरीट, हार, अंगद (बाजूबंद) तथा कड़े आदि आभूषण शोभा दे रहे थे तथा जिनकी भुजाएँ बड़ी-बड़ी थीं, वे सब-के-सब पराक्रमी और धीैर्यसे युक्त हो अपने बल और शक्तिपर गर्जते हुए क्रमशः उस धनुषपर अपना बल दिखाने लगे ।। १५ -7१७ || तत् कार्मुक॑ संहननोपपन्न॑ सज्यं न शेकुर्मनसापि कर्तुम् । ते विक्रमन्त: स्फुरता दृढेन विक्षिप्पमाणा धनुषा नरेन्द्रा:,परंतु वे उस सुदृढ़ धनुषपर हाथसे कौन कहे, मनसे भी प्रत्यंचा न चढ़ा सके। अपने बल, शिक्षा और गुणके अनुसार उसपर जोर लगाते समय वे सभी नरेन्द्र उस सुदृढ़ एवं चमचमाते हुए धनुषके झटकेसे दूर फेंक दिये जाते और लड़खड़ाकर धरतीपर जा गिरते थे। फिर तो उनका उत्साह समाप्त हो जाता, किरीट और हार खिसककर गिर जाते और वे लंबी साँसें खींचते हुए शान्त होकर बैठ जाते थे
tad-anantaraṁ vai nṛpati-gaṇā draupadīke liye kramaśaḥ svaṁ parākramaṁ prakaṭayituṁ pravavṛṣuḥ—karṇaḥ, duryodhanaḥ, śālvaḥ, śalyaḥ, aśvatthāmā, krāthaḥ, sunīthaḥ, vakraḥ, kaliṅgarājaḥ, vaṅganareśaḥ, pāṇḍyanareśaḥ, pauṇḍradeśādhipatiḥ, videharājā, yavanadeśādhipatiś ca, tathā anye bahavo rājānaḥ rājaputrāś ca rājapautrāś ca; yeṣāṁ netrāṇi praphulla-kamala-patra-sadṛśāni śobhāṁ prāpuḥ, yeṣāṁ śarīrāvayaveṣu kirīṭa-hāra-aṅgada-kaḍādy-ābharaṇāni virājante, yeṣāṁ bāhavaś ca mahānto dīrghāś ca; te sarve parākramiṇaḥ dhairya-yuktāḥ sva-bala-śakti-garjanena kramaśas tasmin kārmuke balaṁ darśayām āsuḥ. tat kārmukaṁ saṁhananopapannaṁ sajyaṁ na śekuḥ manasāpi kartum; te vikramantaḥ sphuratā dṛḍhena vikṣipyamāṇā dhanusā nṛpendrāḥ.
ఆ తరువాత ద్రౌపది నిమిత్తంగా నృపతులు క్రమంగా తమ పరాక్రమాన్ని చూపసాగారు—కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు, శాల్వుడు, శల్యుడు, అశ్వత్థామ, క్రాథుడు, సునీథుడు, వక్రుడు, కలింగరాజు, వంగనరేశుడు, పాండ్యనరేశుడు, పౌండ్రదేశాధిపతి, విదేహరాజు, యవనాధిపతి మరియు మరెన్నో దేశాధిపతులు, రాజపుత్రులు, రాజపౌత్రులు। వికసించిన కమలదళాలవలె ప్రకాశించే నేత్రాలు, కిరీట-హార-అంగద-కంకణాది ఆభరణాలతో అలంకరితమైన దేహాలు, దీర్ఘబలమైన భుజాలు కలిగిన వారు—అందరూ ధైర్యపరాక్రమసంపన్నులై బలవీర్యగర్జనలతో ఒక్కొక్కరుగా ఆ ధనుస్సుపై తమ బలాన్ని పరీక్షించసాగారు। కానీ ఆ సఘనంగా నిర్మితమైన అతి దృఢమైన ధనుస్సును వారు సజ్జం చేయలేకపోయారు—చేతితో కాదు, మనసులోనైనా కాదు। తమ విద్యాభిమానానుసారం దానిపై ఒత్తిడి పెట్టగానే, ఆ కఠినంగా మెరిసే ధనుస్సు ఇచ్చిన ఝట్కాతో వారు వెనక్కి త్రోసివేయబడి తూలుతూ నేలపై పడిపోయారు। అప్పుడు వారి ఉత్సాహం చల్లారింది; కిరీటాలు, హారాలు జారిపోయాయి; దీర్ఘ నిశ్వాసాలు విడిచీ నిశ్శబ్దంగా కూర్చున్నారు।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights that social status and loud self-assertion do not equal true competence. When pride is not tempered by humility and self-knowledge, it leads to public downfall; worthiness is proven by capability, not by claim.
During Draupadī’s svayaṃvara, many renowned kings and princes step forward to demonstrate strength by stringing a formidable bow. None can even set the bowstring; the bow’s recoil throws them off balance, and they withdraw, exhausted and embarrassed.