Shloka 22
Ādi Parva, Adhyāya 180 — Svayaṃvara-Virodha and Pāṇḍava Parākrama
Draupadī Episode
महद्धयशिरो भूत्वा यत् तद् वेदविदो विदुः । तमग्निमुद्गिरद् वक्त्रात् पिबत्यापो महोदधौ,वसिष्ठजी कहते हैं--पराशर! तब और्वने (अपनी) उस क्रोधाग्निको समुद्रमें डाल दिया। आज भी वह बहुत बड़ी घोड़ीके मुखकी-सी आकृति धारण करके महासागरके जलका पान करती रहती है। वेदज्ञ पुरुष उससे (भली-भाँति) परिचित हैं। वह बड़वा अपने मुखसे वही आग उगलती हुई महासागरका जल पीती रहती है सर्वराक्षससत्राय सम्भूृतं पावकं तदा । उत्तरे हिमवत्पाश्वें उत्ससर्ज महावने सम्पूर्ण राक्षसोंके विनाशके उद्देश्यसे किये जाने-वाले उस सत्रके लिये जो अग्नि संचित की गयी थी, उसे उन्होंने उत्तरदिशामें हिमालयके आस-पासके विशाल वनमें छोड़ दिया
vasiṣṭha uvāca | mahad dhayaśiro bhūtvā yat tad vedavido viduḥ | tam agnim udgirad vaktrāt pibaty āpo mahodadhau | sarvarākṣasasatrāya sambhṛtaṃ pāvakaṃ tadā | uttare himavatpārśve utsasarja mahāvane |
వసిష్ఠుడు పలికెను—పరాశరా! వేదవిదులు యెరిగిన ఆ సత్త్వమే మహత్తర ‘అశ్వముఖ’ రూపమై మహాసముద్రంలో నిలిచి ఉంది. అది తన ముఖమునుండి నిత్యం అగ్నిని ఉద్గిరిస్తూ మహాసముద్ర జలములను పానము చేస్తూనే ఉంటుంది. అనంతరం సమస్త రాక్షసనాశార్థం చేయబడు సత్రానికి సమకూర్చిన అగ్నిని ఉత్తరదిశలో హిమాలయ సమీపంలోని మహావనంలో విడిచిపెట్టిరి.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
Immense destructive energy—especially anger—must be restrained and placed where it cannot harm the innocent; even when destruction is ritually or morally motivated, it should be contained so that cosmic order (dharma) is preserved.
Vasiṣṭha describes a mare-headed manifestation associated with a terrible fire that continually drinks the ocean’s waters while emitting flame; he then notes that a fire gathered for a long sacrificial rite aimed at destroying rākṣasas was released in a great northern forest near the Himalaya.