Next Verse

Shloka 1

Dhaumya-varaṇa (Appointment of Dhaumya as Purohita) | धौम्यवरणम्

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत चैत्ररथपर्वमें तपती-उपाख्यानकी समाप्तिसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १७२ ॥/ अपन ह< बक। हक २ 2 त्रिसप्तत्यांधिकशततमोब<् ध्याय: गन्धर्वका वसिष्ठजीकी महत्ता बताते हुए किसी श्रेष्ठ ब्राह्मणको पुरोहित बनानेके लिये आग्रह करना वैशम्पायन उवाच स गन्धर्ववच: श्रुत्वा तत्‌ तदा भरतर्षभ । अर्जुन: परया भक्‍त्या पूर्णचन्द्र इवाबभौ,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ जनमेजय! गन्धर्वका यह कथन सुनकर अर्जुन अत्यन्त भक्तिभावके कारण पूर्ण चन्द्रमाके समान शोभा पाने लगे

Vaiśampāyana uvāca | sa gandharvavacaḥ śrutvā tat tadā bharatarṣabha | arjunaḥ parayā bhaktyā pūrṇacandra ivābabhau ||

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ భరతశ్రేష్ఠ జనమేజయా! ఆ సమయంలో గంధర్వుని వచనాలు విని అర్జునుడు పరమ భక్తితో పూర్ణచంద్రునివలె ప్రకాశించాడు।

वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गन्धर्ववचःthe Gandharva's words/speech
गन्धर्ववचः:
Karma
TypeNoun
Rootगन्धर्व-वचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु
Formक्त्वा (absolutive), Active
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
परयाby supreme/very great
परया:
Karana
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Instrumental, Singular
भक्त्याby devotion
भक्त्या:
Karana
TypeNoun
Rootभक्ति
FormFeminine, Instrumental, Singular
पूर्णचन्द्रःthe full moon
पूर्णचन्द्रः:
TypeNoun
Rootपूर्ण-चन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अभभौshone/appeared splendid
अभभौ:
TypeVerb
Rootभा
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
A
Arjuna
G
Gandharva

Educational Q&A

The verse highlights the ethical power of bhakti (devoted reverence) and attentive listening: when one receives noble or sacred speech with sincerity, inner virtue becomes outwardly evident—symbolized by Arjuna’s moonlike radiance.

In Vaiśampāyana’s narration to King Janamejaya, Arjuna hears the Gandharva’s statement; moved by deep devotion, he appears especially radiant, marking a moment of heightened spiritual and emotional intensity within the episode.