Shloka 11

Saṃvaraṇa’s Petition and Tapatī’s Conditioned Consent (सम्वरण-तपती संवादः)

Devanagari script

कुर्यान्न निन्दितं कर्म न नृशंसं कथंचन । इति पूर्वे महात्मान आपद्धर्मविदो विदु:,आपद्धर्मके ज्ञाता प्राचीन महात्माओंने कहा है कि किसी प्रकार भी क्रूर एवं निन्दित कर्म नहीं करना चाहिये। अतः आज अपनी पत्नीके साथ स्वयं मेरा विनाश हो जाय, यह श्रेष्ठ है; किंतु ब्राह्यणवधकी अनुमति मैं कदापि नहीं दे सकता

Transliteration

kuryān na ninditaṃ karma na nṛśaṃsaṃ kathaṃcana | iti pūrve mahātmāna āpaddharmavido viduḥ ||

Translation

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు— ఏ పరిస్థితిలోనూ నిందనీయం అయిన కర్మ చేయరాదు; ఏ విధంగానూ క్రూరకర్మ చేయకూడదు. అపద్ధర్మాన్ని తెలిసిన ప్రాచీన మహాత్ములు ఇదే ప్రకటించారు. అందువల్ల ఈ రోజు భార్యతో కలిసి నేను నశించినా అది శ్రేయస్కరం; కానీ బ్రాహ్మణవధానికి నేను ఎప్పటికీ సమ్మతించను.

Word by Word

• [{'term': 'kuryāt', 'definition': 'should do

• ought to perform (optative of √kṛ)'}, {'term': 'na', 'definition': 'not

• never'}, {'term': 'ninditam', 'definition': 'blameworthy, censured, condemned'}, {'term': 'karma', 'definition': 'act, deed

• conduct'}, {'term': 'nṛśaṃsam', 'definition': 'cruel, pitiless, inhuman'}, {'term': 'kathaṃcana', 'definition': 'in any way

• under any circumstance'}, {'term': 'iti', 'definition': 'thus

• so (quotative particle)'}, {'term': 'pūrve', 'definition': 'the ancients

• those of former times'}, {'term': 'mahātmānaḥ', 'definition': 'great-souled ones

• noble persons'}, {'term': 'āpaddharma', 'definition': 'dharma in distress/calamity

• emergency ethics'}, {'term': 'vidaḥ / vido', 'definition': 'knowers

• those who understand'}, {'term': 'viduḥ', 'definition': 'they know

• they have declared/recognized'}, {'term': 'brāhmaṇavadha', 'definition': 'killing of a brāhmaṇa (a grave sin)'}, {'term': 'anumati', 'definition': 'permission, consent, approval'}]

Speaker

ब्राह्मण उवाच

Characters & Entities

• ब्राह्मण (the brāhmaṇa speaker)
• पत्नी (the brāhmaṇa's wife)
• पूर्वे महात्मानः (ancient great-souled authorities)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even in extreme distress (āpaddharma), one must not justify cruel or censured actions; certain moral boundaries—especially the prohibition against killing a brāhmaṇa—are upheld as inviolable, and personal loss is preferable to committing grave adharma.

What is happening in the narrative?

A brāhmaṇa, speaking under pressure of a crisis, cites the authority of ancient dharma-knowers to refuse any consent to a cruel, blameworthy act—specifically brāhmaṇa-killing—declaring that he would rather perish with his wife than allow such a sin.