Shloka 7
Hiḍimbā’s Petition, Conditional Union with Bhīma, and the Birth-Naming of Ghaṭotkaca (आदि पर्व, अध्याय १४३)
(अधीतानि च शास्त्राणि युष्माभिरिह कृत्स्नश: । अस्त्राणि च तथा द्रोणाद् गौतमाच्च विशेषत: ।। इदमेवंगते ताताश्चिन्तयामि समन्तत: । रक्षणे व्यवहारे च राज्यस्य सततं हिते ।॥) है 7 ममैते पुरुषा नित्यं कथयन्ति पुनः पुनः । रमणीयतमं लोके नगरं वारणावतम्,“बेटो! तुमलोगोंने सम्पूर्ण शास्त्र पढ़ लिये। आचार्य द्रोण और कृपसे अस्त्र-शस्त्रोंकी भी विशेष-रूपसे शिक्षा प्राप्त कर ली। प्रिय पाण्डवो! ऐसी दशामें मैं एक बात सोच रहा हूँ। सब ओरसे राज्यकी रक्षा, राजकीय व्यवहारोंकी रक्षा तथा राज्यके निरन्तर हित-साधनमें लगे रहनेवाले मेरे ये मन्त्रीलोग प्रतिदिन बारंबार कहते हैं कि वारणावत नगर संसारमें सबसे अधिक सुन्दर है
adhītāni ca śāstrāṇi yuṣmābhir iha kṛtsnaśaḥ | astrāṇi ca tathā droṇād gautamāc ca viśeṣataḥ || idam evaṃgate tātaś cintayāmi samantataḥ | rakṣaṇe vyavahāre ca rājyasya satataṃ hite || mamaite puruṣā nityaṃ kathayanti punaḥ punaḥ | ramaṇīyatamaṃ loke nagaraṃ vāraṇāvatam ||
వైశంపాయనుడు చెప్పెను—పుత్రులారా! మీరు ఇక్కడ సమస్త శాస్త్రాలను సంపూర్ణంగా అధ్యయనం చేసారు; ద్రోణాచార్యుని నుండీ గౌతముని (కృపాచార్యుని) నుండీ విశేషంగా అస్త్రవిద్యను కూడా నేర్చుకున్నారు. ఈ స్థితిలో, ప్రియ కుమారులారా, రాజ్యరక్షణ, రాజ్యవ్యవహార నిర్వహణ, మరియు రాజ్యహితాన్ని నిరంతరం సాధించుట గురించి నేను అన్ని వైపులా ఆలోచిస్తున్నాను. రాజ్యమును, దాని పరిపాలనను కాపాడుటలో నిత్యం నిమగ్నమైన నా ఈ మనుష్యులు ప్రతిదినము మళ్లీ మళ్లీ చెబుతున్నారు—‘లోకములో వారణావత నగరమే అత్యంత రమణీయము.’
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Competence in learning and arms must be matched by vigilant governance: rulers and elders should deliberate ‘on all sides’ for the kingdom’s protection, orderly administration, and continual welfare—showing that statecraft (rājya-vyavahāra) is an ethical responsibility, not merely power.
After the Pāṇḍavas have completed their studies and weapons training under Droṇa and Kṛpa, the speaker reports that royal advisers repeatedly praise the city of Vāraṇāvata as exceptionally pleasant—setting up the proposal to send the Pāṇḍavas there, a move that later becomes entangled with court politics.