Shloka 1
Jatugṛha-dāhānantara-vṛttāntaḥ
Aftermath of the Lac House Fire
इस प्रकार श्रीमह्या भारत आदिपव॑ीके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें कर्णके राज्याथिषेकसे सम्बन्ध रखनेवाला एक सौ पैंतीसवाँ अध्याय प्रा हुआ ॥/ १३५ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल ४३३ “लोक हैं) न२््च्य्निनाय्ि श््य नी्-नत्तज्स षट्त्रिशर्दाधिकशततमो< ध्याय: भीमसेनके द्वारा कर्णका तिरस्कार और दुर्योधनद्वारा उसका सम्मान वैशम्पायन उवाच ततः स्रस्तोत्तरपट: सप्रस्वेद: सवेपथु: । विवेशाधिरथो रऊझूं यष्टिप्राणो ह्वयन्निव,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर लाठी ही जिसका सहारा था, वह अधिरथ कर्णको पुकारता हुआ-सा काँपता-काँपता रंगभूमिमें आया। उसकी चादर खिसककर गिर पड़ी थी और वह पसीनेसे लथपथ हो रहा था
vaiśampāyana uvāca | tataḥ srastottarapaṭaḥ saprasvedaḥ savepathuḥ | viveśādhiratho raṅgaṁ yaṣṭiprāṇo hvayann iva ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—ఆ తరువాత అధిరథుడు రంగస్థలములో ప్రవేశించాడు. అతని పైవస్త్రము జారిపోయి, చెమటతో తడిసి, వణుకుతూ ఉన్నాడు. కర్రనే ప్రాణాధారముగా చేసుకొని, కర్ణుని పిలుచుచున్నట్లు లోనికి వచ్చెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how public honor and rivalry rest upon private suffering: an elderly guardian, shaken and sweating, enters the arena dependent on a staff. It invites ethical reflection on compassion and the dignity owed to those of lower social standing or advanced age, even amid grand political displays.
Vaiśampāyana describes Adhiratha—Karṇa’s foster-father—entering the arena in distress, trembling and perspiring, his upper cloth fallen, leaning on a staff and calling out as if for Karṇa. This sets the emotional tone around Karṇa’s public recognition and the tensions of insult and honor in the surrounding episode.