Shloka 11
धृतराष्ट्र–दुर्योधन संवादः
Vāraṇāvata-vivāsana-nīti: Dhṛtarāṣṭra and Duryodhana’s Policy Dialogue
यस्तस्य सहसा राजन् विकार: समदृश्यत । तेन सुस्त्राव रेतो5स्य स च तन्नान्वबुध्यत,राजन! किंतु उनके मनमें सहसा जो विकार देखा गया, इससे उनका वीर्य स्खलित हो गया; परंतु इस बातका उन्हें भान नहीं हुआ
yastasyā sahasā rājan vikāraḥ samadṛśyata | tena sustrāva reto ’sya sa ca tannānvabudhyata ||
రాజా! అతనిలో అకస్మాత్తుగా మనోవికారము కనిపించగానే, అతని వీర్యము అనాయాసంగా స్రవించింది; కాని అతనికి దాని జ్ఞానం కలగలేదు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sudden mental agitation (vikāra) can overpower awareness and self-mastery, leading to involuntary bodily actions; in epic ethics, such loss of inner control often foreshadows moral or narrative consequences.
The narrator reports that a sudden inner disturbance was observed in a man, causing involuntary seminal discharge, and that he remained unaware of it—an incident used to mark a moment of overpowering impulse within the story.