Shloka 20
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
पुत्र: श्राद्धैः पितृश्षञापि आनृशंस्येन मानवान् । ऋषिदेवमनुष्याणां परिमुक्तो5स्मि धर्मत:
Vaiśampāyana uvāca: putraḥ śrāddhaiḥ pitṝṁś cāpi ānṛśaṁsyena mānavān | ṛṣidevamanusyāṇāṁ parimukto 'smi dharmataḥ ||
వైశంపాయనుడు అన్నాడు— కుమారుడు శ్రాద్ధకర్మల ద్వారా పితృలను తృప్తిపరుస్తాడు; దయామయమైన, అహింసక ప్రవర్తన ద్వారా మనుష్యులను సంతృప్తిపరుస్తాడు. ఈ విధంగా ధర్మదృష్ట్యా నేను ఋషి, దేవ, మనుష్య—ఈ మూడు ఋణాల నుండి విముక్తుడనయ్యాను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse links social and cosmic responsibility to dharma: one fulfills obligations by sustaining lineage and honoring ancestors through śrāddha, and by practicing compassion toward living people; such conduct is framed as release from key moral debts (ṛṇa) recognized in tradition.
Vaiśampāyana, as narrator, articulates a dharma-based principle: the presence of a son and the performance of śrāddha satisfy the ancestors, while humane conduct satisfies people; he then states freedom from obligations toward sages, gods, and humans in the ethical accounting of dharma.