Shloka 14
गुरवस्तोषिता वापि तथास्तु दुहिता मम । एतस्मिन्नेव काले तु कृष्णद्वैपायन: स्वयम्,कहते हैं, स्त्रियोंका दामादमें पुत्रसे भी अधिक स्नेह होता है। यदि मुझे भी सौ पुत्रोंके अतिरिक्त एक पुत्री प्राप्त हो जाय तो मैं पुत्र और दौहित्र दोनोंसे घिरी रहकर कृतकृत्य हो जाऊँ। यदि मैंने सचमुच तप, दान अथवा होम किया हो तथा गुरुजनोंको सेवाद्वारा प्रसन्न कर लिया हो, तो मुझे पुत्री अवश्य प्राप्त हो। इसी बीचमें मुनिश्रेष्ठ भगवान् श्रीकृष्णद्वैपायन वेदव्यासने स्वयं ही उस मांसपिण्डके विभाग कर दिये और पूरे सौ अंशोंकी गणना करके गान्धारीसे कहा
guravas toṣitā vāpi tathāstu duhitā mama | etasminn eva kāle tu kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam ||
గురువులు సంతుష్టులై ఉంటే, అలాగే కావుగాక—నాకు ఒక కుమార్తె కలుగుగాక. అచ్చం ఆ సమయానికే కృష్ణద్వైపాయన వ్యాసుడు స్వయంగా కార్యప్రవృత్తుడయ్యాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical idea that outcomes (such as progeny) are sought through merit and right conduct—especially service to elders/teachers—while also showing that destiny may unfold through the intervention of a realized sage (Vyāsa), beyond ordinary expectation.
Vaiśampāyana narrates a moment of wish and blessing—“may I have a daughter if the elders are pleased”—and immediately transitions to Vyāsa’s personal involvement, which in this chapter leads into the extraordinary handling of Gāndhārī’s childbirth narrative (the division and counting of the mass into a hundred parts in the broader passage).