Shloka 41
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
मासमात्रेण संजज्ञे कन्या चैका शताधिका । गान्धार्या क्लिश्यमानायामुदरेण विवर्धता,तदनन्तर एक ही मासमें गान्धारीसे एक कन्या उत्पन्न हुई, जो सौ पुत्रोंके अतिरिक्त थी। जिन दिनों गर्भ धारण करनेके कारण गान्धारीका पेट बढ़ गया था और वह क्लेशमें पड़ी रहती थी, उन दिनों महाराज धृतराष्ट्रकी सेवामें एक वैश्यजातीय स्त्री रहती थी। राजन! उस वर्ष धृतराष्ट्रके अंशसे उस वैश्यजातीय भार्यके द्वारा महायशस्वी बुद्धिमान् युयुत्सुका जन्म हुआ। जनमेजय! युयुत्सु करण कहे जाते थे। इस प्रकार बुद्धिमान् राजा धृतराष्ट्रके एक सौ वीर महारथी पुत्र हुए। तत्पश्चात् एक कन्या हुई, जो सौ पुत्रोंके अतिरिक्त थी। इन सबके सिवा महातेजस्वी परम प्रतापी वैश्यापुत्र युयुत्सु भी थे
māsamātreṇa sañjajñe kanyā caikā śatādhikā | gāndhāryā kliśyamānāyām udareṇa vivardhatā ||
వైశంపాయనుడు పలికెను—కేవలం ఒక మాసంలోనే గాంధారీ నుండి శతపుత్రులకు అదనంగా ఒక కన్య జన్మించింది. గర్భము పెరుగుచుండగా గాంధారీ క్లేశపడుచుండెను; అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని సంతానక్రమము ఈ విధంగా పూర్తయ్యెను—శతపుత్రుల తరువాత ఒక కుమార్తె. వంశవృద్ధి కోరిక, వారసత్వపు ఒత్తిడి కురువంశ గృహభాగ్యాన్ని ఎలా నడిపించునో ఈ వృత్తాంతం సూచించుచున్నది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the weight of dynastic expectation and the bodily and emotional cost borne by the queen; it frames lineage not merely as celebration but as a burden entwined with fate and future conflict.
After the birth of Dhṛtarāṣṭra’s hundred sons, one additional child—a daughter—is born from Gāndhārī about a month later, while she is described as suffering as her pregnancy had been swelling.