Shloka 11
Ādi Parva, Adhyāya 115 — Mādri’s request; invocation of the Aśvins; birth and naming of the Pāṇḍavas
उदरस्यात्मन: स्थैर्यमुपलभ्यान्वचिन्तयत् । अज्ञातं धृतराष्ट्रस्य यत्नेन महता तत:,उसे अपने उदरकी स्थिरतापर बड़ी चिन्ता हुई। गान्धारी दुः:खसे मूर्च्छित हो रही थी। उसने धृतराष्ट्रकी अनजानमें ही महान् प्रयत्न करके अपने उदरपर आघात किया। तब उसके गर्भसे एक मांसका पिण्ड प्रकट हुआ, जो लोहेके पिण्डके समान कड़ा था
vaiśampāyana uvāca | udarasyātmanaḥ sthairyam upalabhyānvacintayat | ajñātaṃ dhṛtarāṣṭrasya yatnena mahatā tataḥ |
వైశంపాయనుడు అన్నాడు—తన గర్భం అసహజంగా గట్టిగా, కదలని స్థితిలో ఉందని గ్రహించి ఆమె తీవ్రంగా కలత చెందింది. ఆపై ధృతరాష్ట్రునికి తెలియకుండా మహా ప్రయత్నంతో తన ఉదరాన్ని తానే కొట్టుకుంది. వెంటనే ఆమె గర్భం నుండి ఇనుప ముద్దలాగా గట్టిగా ఉన్న మాంసపు ముద్ద బయటపడింది.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how intense sorrow and fear can cloud judgment and lead to harmful, ethically problematic actions. It also functions as narrative foreshadowing: a disturbed, unnatural beginning signals future disorder in the lineage and the moral consequences that unfold.
Gāndhārī, distressed at the abnormal firmness of her pregnancy, secretly acts without Dhṛtarāṣṭra’s knowledge and strikes her abdomen. As a result, instead of a normal birth, a hard lump of flesh emerges—an event that precedes the later account of the Kauravas’ unusual origin.