Shloka 1
Ruru–Ḍuṇḍubha Saṃvāda: Śāpa, Mokṣa, and Ahiṃsā-Upadeśa
Chapter 11
अपन बछ। ] अतिफऑशाए:< एकादशोब< ध्याय: डुण्डुभकी आत्मकथा तथा उसके द्वारा रुकुको अहिंसाका उपदेश डुण्ड्रुभ उवाच सखा बभूव मे पूर्व खगमो नाम वै द्विज: । भृशं संशितवाक् तात तपोबलसमन्वित:,डुण्डुभने कहा--तात! पूर्वकालमें खगम नामसे प्रसिद्ध एक ब्राह्मण मेरा मित्र था। वह महान् तपोबलसे सम्पन्न होकर भी बहुत कठोर वचन बोला करता था। एक दिन वह अन्निहोत्रमें लगा था। मैंने खिलवाड़में तिनकोंका एक सर्प बनाकर उसे डरा दिया। वह भयके मारे मूर्च्छित हो गया
Duṇḍrubha uvāca | sakhā babhūva me pūrvaṃ khagamo nāma vai dvijaḥ | bhṛśaṃ saṃśitavāk tāta tapobalasamanvitaḥ ||
డుణ్డ్రుభుడు అన్నాడు—తాతా! పూర్వకాలంలో ఖగమ అనే పేరుగల ఒక బ్రాహ్మణుడు నా మిత్రుడు. అతడు తపోబలంతో సమృద్ధుడైనా వాక్యంలో అత్యంత కఠినుడు.
डुण्ड्रुभ उवाच
Educational Q&A
The verse sets up an ethical contrast: spiritual power gained through tapas does not automatically imply gentleness or right conduct. Harsh speech (saṃśitavāk) is presented as a moral flaw even in an ascetic, preparing the ground for a broader lesson on restraint and non-harm (ahiṃsā) in word and deed.
Duṇḍrubha begins an autobiographical account by introducing his former friend Khagama, a brahmin known for ascetic power but also for cutting speech. This introduction functions as the opening of the episode that will explain subsequent events and the ethical instruction that follows in the chapter.