Shloka 22
Ādi-parva 109: Pāṇḍu’s Forest Hunt and Kiṃdama’s Curse (पाण्डोर्मृगयावृत्तान्तः—किंदमशापः)
Devanagari script
त्रिषु लोकेषु न त्वासीत् कश्चिद् विदुरसम्मित: । धर्मनित्यस्तथा राजन् धर्मे च परमं गत:,राजन! तीनों लोकोंमें विदुरजीके समान दूसरा कोई भी मनुष्य धर्मपरायण तथा धर्ममें ऊँची अवस्थाको प्राप्त (आत्मद्रष्टा)- नहीं था
Translation
రాజా! మూడు లోకాలలోనూ విదురునితో సమానమైన వాడు మరొకడు లేడు—అతడు నిత్యం ధర్మనిష్ఠుడై, ధర్మంలో పరమస్థితిని పొందినవాడు.
Word by Word
त्रिषुin (the) three
त्रिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootत्रि
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
आसीत्was/existed
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
कश्चित्anyone/someone
कश्चित्:
Karta
TypePronoun
Rootक
FormMasculine, Nominative, Singular
विदुरसम्मितःequal to Vidura
विदुरसम्मितः:
Karta
TypeAdjective
Rootविदुर-सम्मित
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मनित्यःever steadfast in dharma
धर्मनित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-नित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
परमम्the highest (state)
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःgone/attained
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes