Previous Verse
Next Verse

Shloka 396

Āṇīmāṇḍavya–Upākhyāna

The Account of Āṇīmāṇḍavya and the Birth of Vidura

मया दत्तं निजं पुत्र वीरं वीर गृहं नय । इसी प्रकार अंगिराके पुत्र देव-दानव-वन्दित बृहस्पति जिस शास्त्रको जानते हैं, वह भी आपके इस महाबाहु महात्मा पुत्रमें अंग और उपांगोंसहित पूर्णरूपसे प्रतिष्ठित है। जो दूसरोंसे परास्त नहीं होते, वे प्रतापी महर्षि जमदग्निनन्दन परशुराम जिस अस्त्र-विद्याको जानते हैं, वह भी मेरे इस पुत्रमें प्रतिष्ठित है। वीरवर महाराज! यह कुमार राजधर्म तथा अर्थशास्त्रका महान्‌ पण्डित है। मेरे दिये हुए इस महाथनुर्धर वीर पुत्रको आप घर ले जाइये

mayā dattaṃ nijaṃ putraṃ vīraṃ vīra gṛhaṃ naya |

వైశంపాయనుడు పలికెను— నేను నా స్వంత కుమారునే నీకు ఇచ్చితిని; ఓ వీరా, ఈ వీరుణ్ణి తీసుకొని నీ గృహమునకు నడిపించుము. దేవదానవవందితుడైన అంగిరస్పుత్రుడు బృహస్పతి యే శాస్త్రవిద్యను ఎరుగునో, అది అంగోపాంగసహితముగా నా ఈ మహాబాహు మహాత్మ కుమారునందు సంపూర్ణముగా ప్రతిష్ఠితమై యున్నది. మరియు ఎవరికీ జయింపబడని ప్రతాపశాలి మహర్షి జమదగ్నినందన పరశురాముడు యే అస్త్రవిద్యను ఎరుగునో, అది కూడ నా ఈ కుమారునందు ప్రతిష్ఠితమై యున్నది. ఓ రాజశ్రేష్ఠ వీరవారా! ఈ యువకుడు రాజధర్మమునందును అర్థశాస్త్రమునందును మహాపండితుడు. నేను దత్తమిచ్చిన ఈ మహాధనుర్ధర వీర కుమారుని నీ గృహమునకు తీసికొనిపో.

मयाby me
मया:
Karana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Instrumental, Singular
दत्तम्given
दत्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootदा (ददाति) → दत्त
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
निजम्one's own
निजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिज
FormMasculine, Accusative, Singular
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरम्heroic, brave
वीरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरO hero
वीर:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
गृहम्to (your) home
गृहम्:
Karma
TypeNoun
Rootगृह
FormNeuter, Accusative, Singular
नयtake, lead
नय:
Kriya
TypeVerb
Rootनी (नयति)
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bṛhaspati
A
Aṅgiras
D
Devas
D
Dānavas
J
Jamadagni
P
Paraśurāma
T
the son/youth being bestowed (unnamed in the given verse)

Educational Q&A

True fitness for kingship is not merely birth or strength but disciplined learning: sacred knowledge, the science of weapons, and the ethical-political duties of rule (rājadharma and arthaśāstra) must be integrated and fully established in the person.

The speaker formally bestows his son upon a king/hero and urges him to take the youth home, praising the son’s complete training—comparable to Bṛhaspati’s learning and Paraśurāma’s weapon-mastery—and presenting him as an accomplished expert in royal duty and statecraft.