Shloka 63

Adhyaya 8: Yogasthanas, Ashtanga Yoga, Pranayama-Siddhi, and Shiva-Dhyana leading to Samadhi

Devanagari script

प्रयाणं कुरुते तस्माद् वायुः प्राण इति स्मृतः अपानयत्यपानस्तु आहारादीन् क्रमेण च

Transliteration

prayāṇaṃ kurute tasmād vāyuḥ prāṇa iti smṛtaḥ apānayatyapānastu āhārādīn krameṇa ca

Translation

ముందుకు గమనాన్ని కలిగించే వాయువే ‘ప్రాణ’ అని స్మృతం. ‘అపాన’ మాత్రం క్రమంగా క్రిందికి నడిపి ఆహారాది విసర్జనను చేస్తుంది; పాశబద్ధ పశు-జీవుడు పతి—శివుని వైపు మళ్లేందుకు ఇది ఆధారం।

Word by Word

• प्रयाणम्: forward movement/going forth

• कुरुते: causes/does

• तस्मात्: therefore/for that reason

• वायुः: vital wind

• प्राणः: prāṇa (inward/ascending life-breath)

• इति: thus

• स्मृतः: is remembered/known

• अपानयति: carries downward/expels

• अपानः: apāna (downward life-breath)

• तु: but/indeed

• आहारादीन्: food and related wastes (etc.)

• क्रमेण: in sequence/in due order

• च: and

Speaker

Suta Goswami (narrating the teaching within the Purva-Bhaga context)