Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 30
Vānaprastha-Dharma: Forest Discipline, Vaikhānasa Austerities, and Śiva-Āśrama as the Liberative Refuge
पञ्चाग्निर्धूमपो वा स्यादुष्मपः सोमपो ऽपि वा / पयः पिबेच्छुक्लपक्षे कृष्णापक्षे तु गोमयम् / शीर्णपर्णाशनो वा स्यात् कृच्छ्रैर् वा वर्तयेत् सदा
pañcāgnirdhūmapo vā syāduṣmapaḥ somapo 'pi vā / payaḥ pibecchuklapakṣe kṛṣṇāpakṣe tu gomayam / śīrṇaparṇāśano vā syāt kṛcchrair vā vartayet sadā
ఎవరైనా పంచాగ్ని తపస్సు చేయవచ్చు, లేదా ధూమపానం ద్వారా, లేదా ఉష్ణ వాష్పం పానం ద్వారా, లేక సోమపానం ద్వారా కూడా జీవనాన్ని నిలుపుకోవచ్చు. శుక్లపక్షంలో పాలు త్రాగాలి; కృష్ణపక్షంలో గోమయం స్వీకరించాలి. లేదా ఎండిపోయి రాలిన ఆకులు తిని ఉండాలి; ఇలా ఎల్లప్పుడూ కఠిన కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తాలతో జీవనాన్ని కొనసాగించాలి.
Lord Kūrma (Viṣṇu) instructing on dharma and tapas
Primary Rasa: vira
Secondary Rasa: raudra
FAQs
Indirectly: it emphasizes purification through restraint and tapas, preparing the practitioner’s body-mind for steadiness and insight, which the Purāṇa elsewhere links to realizing the Self beyond impurities.
It highlights ascetic disciplines (tapas) and kṛcchra-type observances—regulated diet and endurance-based vows—which function as foundational yama/niyama-style practices supporting concentration and higher contemplative yoga.
By presenting tapas and purity as universal dharmic means rather than sectarian markers, it supports the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis: the same disciplines serve devotion and realization oriented to either Śiva or Viṣṇu as the one supreme.