Kurma Purana — Purva Bhaga, Shloka 15
Nine Creations (Sarga), Guṇa-Streams of Beings, and Brahmā’s Progeny in Cyclic Time
मुख्यसर्गश्चतुर्थस्तु मुख्या वै स्थावराः स्मृताः / तिर्यक्स्त्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स पञ्चमः
mukhyasargaścaturthastu mukhyā vai sthāvarāḥ smṛtāḥ / tiryakstrotastu yaḥ proktastiryagyonyaḥ sa pañcamaḥ
నాలుగవ సర్గము ‘ముఖ్యసర్గ’మని పిలువబడుతుంది; అందులో ప్రధానంగా స్థావరులు—వృక్షాదులు వంటి అచల జీవులు—స్మరించబడతారు. ‘తిర్యక్స్రోతస్’ అని చెప్పబడినదే ఐదవ సర్గము—తిర్యగ్యోని, అనగా పశుయోని యొక్క సృష్టి.
Sūta (narrator) conveying the Purāṇic account of creation as taught by the sages
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
FAQs
It does not directly define Ātman; it outlines graded manifestations in creation—immobile life and animal birth—implying the Self’s presence through all embodied forms within cosmic evolution.
No specific yogic technique is taught in this verse; it supplies cosmological classification that later supports dharma and sādhana by situating beings within the ordered flow of manifestation.
This verse is cosmological and non-sectarian in tone; it presents creation categories without polemics, aligning with the Kurma Purana’s broader Shaiva–Vaishnava synthesis by treating the cosmic order as a shared sacred framework.