Book 4: The Avatars of Vishnu, Nara-Narayana, and the Birth of Krishna
चतुर्थस्कन्धः
Devi as the Supreme Shakti
దేవీ భాగవతంలోని నాలుగవ స్కంధం అవతార పురుషులు మరియు పుణ్యాత్ముల కష్టాల గురించి జనమేజయ మహారాజు వ్యక్తం చేసిన సందేహాలతో ప్రారంభమవుతుంది. శ్రీకృష్ణుడు తన తల్లిదండ్రుల కారాగార వాసాన్ని ఎందుకు ఆపలేకపోయాడు మరియు పాండవులు ఎందుకు నిరంతరం కష్టాలు అనుభవించాల్సి వచ్చిందని ఆయన ప్రశ్నిస్తారు. కర్మ సిద్ధాంతం అత్యంత బలమైనదని, అది బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను కూడా ప్రభావితం చేస్తుందని వ్యాస మహర్షి వివరిస్తారు. ఈ స్కంధంలో నరనారాయణుల తపస్సు మరియు ఇంద్రుని గర్వాన్ని అణచడానికి నారాయణుడు ఊర్వశిని సృష్టించిన వృత్తాంతం ఉంది. ప్రహ్లాదునితో వారు చేసిన యుద్ధం కూడా ఇందులో వర్ణించబడింది. కశ్యప మహర్షి శాపం, విష్ణువు శుక్రాచార్యుని తల్లిని సంహరించడం మరియు అసురులను మోహింపజేయడానికి విష్ణువు శుక్రాచార్యుని రూపం ధరించడం వంటి ఘట్టాలు ఇందులో ఉన్నాయి. చివరగా, భూదేవి మొర ఆలకించి, రాక్షస సంహారం కోసం దేవి ఆజ్ఞతో శ్రీకృష్ణావతారం మరియు ఇతర దేవతల జన్మ వృత్తాంతంతో ఈ స్కంధం ముగుస్తుంది.
Adhyayas in Skandha 4 - Devi as Supreme Shakti
Adhyaya 1
Janamejaya Prashnah (Janamejaya's Questions)
నాలుగవ స్కంధం మొదటి అధ్యాయంలో, జనమేజయ మహారాజు వ్యాస మహర్షిని అవతారాలు, కర్మ మరియు ధార్మికుల కష్టాల గురించి లోతైన ప్రశ్నలు అడుగుతాడు. శ్రీకృష్ణుడి జీవితంలోని వైరుధ్యాలను—కంసుడి కారాగారంలో జన్మించడం, మధుర నుండి పారిపోవడం వంటి వాటిని ఆయన ప్రశ్నిస్తాడు. నరనారాయణులు అర్జున కృష్ణులుగా జన్మించడం, పాండవులు మరియు ద్రౌపది అనుభవించిన కష్టాలు, మహాభారత యుద్ధం యొక్క నైతికత మరియు తన తండ్రి పరీక్షిత్తు చేసిన పాపం గురించి ఆయన అడుగుతాడు. ఈ అధ్యాయం కర్మ మరియు దైవ సంకల్పం యొక్క అమోఘమైన శక్తిని వివరిస్తుంది.
Adhyaya 2
Skandha 4, Adhyaya 2: Karmano Janmadikaranatvanirupanam
ఈ అధ్యాయంలో సూతుడు వ్యాసుడు మరియు జనమేజయ మహారాజు మధ్య కర్మ యొక్క అనివార్య స్వభావం గురించి జరిగిన సంభాషణను వివరిస్తాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులతో సహా విశ్వమంతా కర్మ నియమాలకు లోబడి ఉంటుందని వ్యాసుడు చెబుతాడు. కర్మలు మూడు రకాలు: సంచిత, ప్రారబ్ధ మరియు వర్తమాన. శ్రీమహావిష్ణువు గర్భవాస క్లేశాలను మరియు మానవ దుఃఖాలను ఎందుకు అనుభవిస్తాడని జనమేజయుడు ప్రశ్నిస్తాడు. వరుణుడు కశ్యపుడికి ఇచ్చిన శాపం గురించి వ్యాసుడు ప్రస్తావిస్తాడు.
Adhyaya 3
Diti's Curse on Aditi (Ditya Adityai Shapadanam)
ఈ అధ్యాయంలో కశ్యపుడు మరియు అదితి వసుదేవ-దేవకీలుగా భూమిపై జన్మించడానికి గల కారణాలు వివరించబడ్డాయి. వరుణుడి గోవును దొంగిలించినందుకు కశ్యపుడు భూమిపై గొల్లవాడిగా పుట్టాలని శపించబడ్డాడు. అలాగే, దితి గర్భాన్ని ఇంద్రుడు ముక్కలు చేసినందుకు కోపించిన దితి, అదితిని కారాగారంలో పుత్రశోకం అనుభవించాలని శపించింది.
Adhyaya 4
Adhamajagatah Sthitivarnanam
ఈ అధ్యాయంలో జనమేజయ మహారాజు కృష్ణుడు, పాండవులు మరియు వామనుడు చేసిన కపట కార్యాల గురించి వ్యాసుడిని ప్రశ్నిస్తాడు. వ్యాసుడు మాయ మరియు త్రిగుణాల ప్రభావం గురించి వివరిస్తాడు. అహంకారం మరియు కోరికల వల్ల కలిగే బంధనాల నుండి ఎవరూ తప్పించుకోలేరని, మనస్సు యొక్క పవిత్రతే ప్రధానమని ఆయన చెబుతారు.
Adhyaya 5
Nara Narayana Katha Varnanam
వ్యాసుడు ధర్మ పుత్రులైన నరనారాయణుల జన్మను మరియు బదరికాశ్రమంలో వారి ఘోర తపస్సును వివరిస్తాడు. ఇంద్రుడు తన సింహాసనంపై భయంతో వారి తపస్సును భంగం చేయడానికి వరాలు మరియు భయంకరమైన మాయలను సృష్టిస్తాడు. వారి నిశ్చలతకు కారణం ఆదిశక్తి యొక్క బీజ మంత్రాలతో చేసే ధ్యానమని వెల్లడవుతుంది. ఇంద్రుడు మన్మథుడిని, వసంతుడిని పంపుతాడు, కానీ మన్మథుడు దేవీ భక్తుల అజేయత గురించి ఇంద్రుడిని హెచ్చరిస్తాడు.
Adhyaya 6
Apsaras' Prayer to Narayana (अप्सरां नारायणसमीपे प्रार्थनाकरणम्)
ఈ అధ్యాయంలో వ్యాసుడు నరనారాయణుల తపస్సును భంగం చేయడానికి ఇంద్రుడు పంపిన అకాల వసంతం గురించి వివరించారు. నారాయణుడు తన తొడ నుండి ఊర్వశిని సృష్టించి అప్సరసల గర్వాన్ని అణచివేశాడు. అప్సరసలు క్షమాపణ కోరి, నారాయణుడిని భర్తగా పొందాలని ప్రార్థించారు, కానీ నారాయణుడు వైరాగ్యాన్ని బోధించి వారిని నిరాకరించారు.
Adhyaya 7
Ahankaravartanavarnanam (The Description of the Cycle of Ego)
ఈ అధ్యాయంలో నారాయణ మహర్షి అహంకారంతో అప్సరసలను సృష్టించినందుకు పశ్చాత్తాపపడతారు, గర్వమే సంసార బంధానికి మూలమని గ్రహిస్తారు. గతంలో అహంకారం వల్ల భక్త ప్రహ్లాదునితో జరిగిన భీకర యుద్ధాన్ని నరుడు ఆయనకు గుర్తు చేస్తాడు. నరనారాయణులు మరియు ప్రహ్లాదుడు యుద్ధం చేయడం విని జనమేజయుడు ఆశ్చర్యపోతాడు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులతో సహా సమస్త విశ్వం మాయకు, త్రిగుణాలకు లోబడి ఉంటుందని వ్యాసుడు వివరిస్తాడు. అహంకారం సృష్టికి మూలపదార్థమని, దీనివల్ల దేహధారులెవరూ కామక్రోధాలకు అతీతులు కాలేరని తెలుపుతాడు.
Adhyaya 8
Prahlada Tirtha Yatra Varnanam
ఈ అధ్యాయంలో వ్యాస మహర్షి జనమేజయునికి ప్రహ్లాదుని కథను వివరిస్తారు. చ్యవన మహర్షి నర్మదా నదిలో స్నానం చేస్తూ ఒక సర్పం ద్వారా పాతాళానికి చేరుకుంటారు, అక్కడ ప్రహ్లాదునితో తీర్థయాత్రల ప్రాముఖ్యతను చర్చిస్తారు. అంతఃశుద్ధి లేని తీర్థస్నానం వ్యర్థమని చ్యవనుడు వివరిస్తాడు. అనంతరం ప్రహ్లాదుడు నైమిశారణ్యానికి తీర్థయాత్ర చేస్తాడు.
Adhyaya 9
Prahlada-Narayana Yuddhe Vishnoragamana Varnanam
ఈ అధ్యాయంలో ప్రహ్లాదుడు ఒక పవిత్ర ఆశ్రమాన్ని సందర్శించి, నరనారాయణులు ఆయుధాలు ధరించి ఉండటం చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు. ఇది ధర్మ విరుద్ధమని భావించి వారితో యుద్ధానికి దిగుతాడు. ఈ యుద్ధం వంద దివ్య సంవత్సరాల పాటు సాగుతుంది. చివరకు విష్ణుమూర్తి ప్రత్యక్షమై నరనారాయణులు తన అంశలేనని చెబుతాడు. ప్రహ్లాదుడు యుద్ధం విరమించి వితల లోకానికి తిరిగి వెళ్తాడు.
Adhyaya 10
Bhrigu Shapa Karana Varnanam (Description of the Cause of Bhrigu's Curse)
ఈ అధ్యాయంలో జనమేజయ మహారాజు వ్యాస మహర్షిని నరనారాయణులు ప్రహ్లాదునితో ఎందుకు యుద్ధం చేశారని అడుగుతారు. వ్యాసుడు అహంకారం మరియు కర్మల ప్రభావం త్రిమూర్తులపై కూడా ఉంటుందని వివరిస్తూ భృగు శాప వృత్తాంతాన్ని మరియు శుక్రాచార్యుడు అసురులను రక్షించే ఘట్టాన్ని వివరిస్తారు.
Adhyaya 11
Shukramaturvadhavarnanam (The Description of the Killing of Shukra's Mother)
స్కంధం 4, అధ్యాయం 11లో, శుక్రాచార్యుడు దైత్యులను శాంతిగా ఉండమని సలహా ఇచ్చి, శివుని నుండి మంత్రాల కోసం తపస్సుకు వెళ్తాడు. శివుడు అతనికి పొగను పీలుస్తూ తలక్రిందులుగా వేలాడుతూ కఠిన తపస్సు చేయమని చెబుతాడు. దేవతలు దైత్యులపై దాడి చేయగా, వారు శుక్రుని తల్లి (కావ్య మాత) శరణు కోరుతారు. ఆమె తన తపశ్శక్తితో దేవతలను స్తంభింపజేస్తుంది. విష్ణువు ఇంద్రుడిని రక్షించినా, కావ్య మాత వారిని భస్మం చేస్తానని బెదిరిస్తుంది. ఇంద్రుని కోరిక మేరకు విష్ణువు సుదర్శన చక్రంతో ఆమెను వధిస్తాడు, ఆపై భృగు మహర్షి శాపానికి భయపడతాడు.
Adhyaya 12
Jayantya Shukrasahavasavarnanam (Jayanti and Shukra's Cohabitation)
భృగు మహర్షి తన భార్యను చంపినందుకు కోపించి విష్ణువును భూలోకంలో జన్మించమని శపించాడు. తన తపశ్శక్తితో భార్యను బతికించాడు. ఇంద్రుడు శుక్రాచార్యుని తపస్సును భంగం చేయడానికి జయంతిని పంపాడు. శివుడు శుక్రుడికి వరాలిచ్చాడు. శుక్రుడు జయంతితో పదేళ్లు గడిపాడు. బృహస్పతి శుక్రుడి వేషంలో వచ్చి దైత్యులను మోసగించాడు.
Adhyaya 13
Shukrarupeṇa Guruṇa Daityavañcanavarṇanam
జనమేజయ మహారాజు వ్యాస మహర్షిని దేవగురువు బృహస్పతి శుక్రాచార్యుని రూపంలో దైత్యులను మోసగించడం గురించి ప్రశ్నిస్తారు. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులతో సహా ప్రతి దేహధారి గుణాలకు లోబడి ఉంటారని వ్యాసుడు వివరిస్తాడు. భువనేశ్వరీ దేవి ఆరాధన ద్వారానే మాయ నుండి విముక్తి లభిస్తుంది. పదేళ్ల తర్వాత నిజమైన శుక్రాచార్యుడు తిరిగి వచ్చి, బృహస్పతి తన రూపంలో వేద విరుద్ధమైన బోధనలు చేయడం చూసి ఆశ్చర్యపోతాడు.
Adhyaya 15
Devikathanena Danavanam Rasatalam Prati Gamanam (The Danavas' Departure to Rasatala)
దేవాసుర యుద్ధంలో దానవుల విజయం తర్వాత, ఇంద్రుడు మహామాయను స్తుతించాడు. దేవి ప్రత్యక్షమైంది. ప్రహ్లాదుడు దార్శనిక ప్రార్థన చేస్తూ దేవదానవుల మధ్య భేదం వద్దని కోరాడు. దేవి ఆదేశంతో దానవులు రసాతలానికి వెళ్ళారు.
Adhyaya 16
Hareh Nanavatara Varnanam (Description of the Various Avatars of Hari)
భృగువు శాపం వల్ల కలిగిన విష్ణువు వివిధ అవతారాల గురించి జనమేజయుడు అడుగుతాడు. వ్యాస మహర్షి నర-నారాయణ, దత్తాత్రేయ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, శ్రీరామ మరియు శ్రీకృష్ణ అవతారాలను వివరిస్తారు. ఈ అవతారాలన్నీ మరియు విశ్వ కార్యకలాపాలన్నీ పరాప్రకృతి (దేవి) సంకల్పం వల్లే జరుగుతాయని ఆయన స్పష్టం చేస్తారు.
Adhyaya 17
Narayana Varadanam: Narayana's Boon to the Celestial Nymphs
ఈ అధ్యాయంలో వ్యాసుడు నారాయణ మహర్షి ఇంద్రుడు పంపిన అప్సరసలను ఎలా శాంతింపజేశారో మరియు ద్వాపర యుగంలో కృష్ణావతారంలో వారు తన భార్యలుగా జన్మిస్తారని ఎలా వరం ఇచ్చారో వివరిస్తారు. జనమేజయుడు కృష్ణుని జీవితంలోని వైరుధ్యాలు, ఆయన తల్లిదండ్రుల కష్టాలు మరియు పాండవుల దుఃఖం గురించి లోతైన ప్రశ్నలు అడుగుతారు.
Adhyaya 18
Brahmanam Prati Vishnuvakyam (Vishnu's Words to Brahma)
ఈ అధ్యాయంలో భూదేవి కంస, జరాసంధ, శిశుపాలాది రాక్షస రాజుల భారంతో అలసిపోయి ఆవు రూపంలో ఇంద్రుడిని ఆశ్రయిస్తుంది. ఇంద్రుడు ఆమెను బ్రహ్మ వద్దకు, బ్రహ్మ విష్ణువు వద్దకు తీసుకువెళతారు. విష్ణువు తాను స్వతంత్రుడిని కాదని, యోగమాయకు లోబడి ఉంటానని చెబుతూ తన పూర్వ అవతారాల కష్టాలను వివరిస్తారు.
Adhyaya 19
Description of Devi's Words to the Devas
ఈ అధ్యాయంలో విష్ణువు దేవతలతో త్రిమూర్తులు కూడా దేవి మాయకు లోబడి ఉంటారని చెబుతారు. దేవతలు భువనేశ్వరీ దేవిని ధ్యానించగా ఆమె ప్రత్యక్షమవుతుంది. కృష్ణావతారం, కంస వధ మరియు కురుక్షేత్ర యుద్ధం ద్వారా భూభారాన్ని తగ్గించే తన ప్రణాళికను దేవి వివరిస్తుంది.
Adhyaya 20
Krishnavatara Kathopakrama Varnanam
ఈ అధ్యాయంలో వ్యాసుడు జనమేజయ మహారాజుకు యదువంశంలో కృష్ణావతారానికి గల కారణాలను వివరిస్తాడు. భృగు మహర్షి శాపం మరియు మహామాయ ప్రభావం వల్లనే ఇది సంభవించిందని, త్రిమూర్తులు కూడా మాయకు లోబడి ఉంటారని రాముడి శోకం ద్వారా నిరూపిస్తాడు. అనంతరం వసుదేవ-దేవకీ వివాహం, ఆకాశవాణి హెచ్చరిక, కంసుడి క్రోధం మరియు వసుదేవుడి ప్రతిజ్ఞ గురించి వివరించబడింది.
Adhyaya 21
The Description of the Killing of Devaki's First Son by Kamsa
దేవకి తన మొదటి కుమారుడికి జన్మనిచ్చింది. వసుదేవుడు తన ప్రతిజ్ఞకు కట్టుబడి శిశువును కంసుడికి అప్పగించడానికి సిద్ధపడ్డాడు. దేవకి విధి గురించి ప్రశ్నించగా, వసుదేవుడు సంచిత, ప్రారబ్ధ, వర్తమాన కర్మల గురించి బోధించాడు. వసుదేవుని సత్యనిష్ఠకు మెచ్చి కంసుడు బిడ్డను తిరిగి ఇచ్చాడు. కానీ నారద మహర్షి వచ్చి కంసుడిని హెచ్చరించడంతో, కంసుడు ఆ శిశువును శిలపై కొట్టి సంహరించాడు.
Adhyaya 22
Devadanavanam Amsavatarana Varnanam: Description of the Incarnations of Devas and Danavas
ఈ అధ్యాయంలో జనమేజయుడు నారదుడు కంసుడిని శిశుహత్యకు ఎందుకు ప్రేరేపించాడో అడుగుతాడు. నారదుడు దేవతల కార్యం కోసమే అలా చేశాడని వ్యాసుడు వివరిస్తాడు. మరీచి పుత్రులైన షడ్గర్భుల కథను ఆయన వివరిస్తాడు. హిరణ్యకశిపుని పుత్రులుగా పుట్టిన వారు బ్రహ్మను మెప్పించగా, ఆగ్రహించిన హిరణ్యకశిపుడు వారు దేవకికి పుట్టి కంసుడి చేతిలో మరణించాలని శపిస్తాడు. యోగమాయ ఏడవ గర్భాన్ని రోహిణి గర్భానికి మారుస్తుంది. చివరగా మహాభారత పాత్రల అంశావతారాల వివరణ ఇవ్వబడింది.
Adhyaya 23
Kamsaṃ Prati Yogamāyāvākyam
ఈ అధ్యాయంలో శ్రీకృష్ణుని జన్మ మరియు యోగమాయా దేవి దివ్య లీలను వివరించబడింది. కంసుడు దేవకీ వసుదేవులను కారాగారంలో బంధించాడు. శ్రావణ మాస అష్టమి నాడు కృష్ణుడు జన్మించాడు. వసుదేవుడు శిశువును గోకులానికి తీసుకువెళ్లి, యశోద పుత్రిక అయిన యోగమాయతో మార్పిడి చేశాడు. కంసుడు ఆ శిశువును చంపబోగా, ఆమె ఆకాశంలో దివ్యరూపం ధరించి కంసుని మరణాన్ని గురించి హెచ్చరించింది.
Adhyaya 24
Devya Krishnashokapanodanam
ఈ అధ్యాయంలో కంస వధ మరియు ఇతర రాక్షసుల సంహారం వంటి కృష్ణుడి వీరగాథలు ఉన్నాయి. జరాసంధుడు మరియు కాలయవనుడి దాడుల వల్ల కృష్ణుడు యాదవులను ద్వారకకు తరలిస్తాడు. ముచుకుందుడి ద్వారా కాలయవనుడిని భస్మం చేస్తాడు. అనంతరం రుక్మిణి మరియు ఇతర భార్యలను వివాహం చేసుకుంటాడు. ప్రద్యుమ్నుడు జన్మించిన వెంటనే శంబరాసురుడు అతడిని అపహరిస్తాడు. దుఃఖితుడైన కృష్ణుడు చండికా దేవిని ప్రార్థించగా, ఆమె ప్రత్యక్షమై ప్రద్యుమ్నుడు తిరిగి వస్తాడని వరమిస్తుంది.
Adhyaya 25
The Omniscience of Para Shakti
కృష్ణుడు వంటి అవతార పురుషులు అజ్ఞానాన్ని, దుఃఖాన్ని ఎలా అనుభవిస్తారని జనమేజయుడు ప్రశ్నిస్తాడు. మాయ యొక్క సర్వోన్నత శక్తిని వ్యాసుడు వివరిస్తూ, దేవుళ్ళు మానవ రూపం దాల్చినప్పుడు మానవ పరిమితులకు లోబడి ఉంటారని చెబుతాడు. జాంబవతి కోసం కుమారుడిని పొందడానికి కృష్ణుడు శివుని గురించి చేసిన తపస్సు, పార్వతి యాదవ వంశ వినాశనాన్ని అంచనా వేయడం ఇందులో ఉన్నాయి. త్రిమూర్తులు కూడా పరాశక్తి మాయకు లోబడి ఉంటారని వ్యాసుడు ముగిస్తాడు.
Frequently Asked Questions
Sage Vyasa explains to King Janamejaya that even divine incarnations are bound by the supreme law of Karma and the will of the Supreme Goddess. Their suffering was the result of past karmic actions and curses, illustrating that taking a physical body subjects one to the dualities of joy and sorrow.
To break the intense penance of the sages Nara and Narayana at Badarikashrama, Indra sent Kamadeva and celestial nymphs. Unfazed, Sage Narayana patted his thigh (Uru) and created Urvashi, a nymph of unparalleled beauty, humbling Indra's pride and proving their mastery over the senses.
When the Asuras took refuge with Shukracharya's mother during a battle, she used her yogic powers to paralyze Indra and Vishnu. To protect the cosmic order, Lord Vishnu severed her head with his Sudarshana Chakra, which led to Sage Bhrigu cursing Vishnu to endure multiple human incarnations.
Read Devi Bhagavatam in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.